Генерации луѓе растеле со едноставното правило дека нормалната телесна температура изнесува 37 Целзиусови степени. Меѓутоа, научните истражувања покажуваат дека оваа вредност можеби веќе не одговара на просечната температура на современиот човек. Уште повеќе, постојат докази дека денес луѓето во просек имаат пониска телесна температура отколку пред 1,5 век.
Научниците од американскиот универзитет „Стенфорд“ утврдиле дека просечната телесна температура на населението постепено се намалувала во последните 150 години. Според нивните наоди, вредноста што долго време се сметала за универзален медицински стандард не ја отсликува прецизно состојбата кај сите здрави возрасни лица.
Одредени истражувања укажуваат дека просечната телесна температура кај возрасните би можела да биде поблиску до 36,4 степени, иако резултатите се разликуваат од едно до друго истражување.
Она што особено ги заинтересирало истражувачите е прашањето зошто дошло до оваа промена и дали таа открива нешто за начинот на кој човечкото тело се приспособило на современиот живот.
Како 37 степени станале медицинско правило?
Уверувањето дека нормалната телесна температура изнесува 37 степени потекнува уште од 19 век.
Германскиот лекар Карл Рајнхолд Август Вундерлих во шеесеттите години на 19 век спровел опсежно истражување во кое собрал повеќе од милион мерења на телесната температура кај околу 25.000 пациенти.
Врз основа на тие податоци, вредноста од 37 степени била прифатена како просечна температура на човечкото тело, а со текот на времето станала едно од најпознатите правила во медицината.
Сепак, Вундерлих уште тогаш забележал дека температурата не е иста кај сите луѓе и дека може да зависи од полот, возраста и делот од денот.
Подоцнежните истражувања покажале дека вистинската просечна вредност често е пониска, но и дека телесната температура на луѓето можеби се менувала низ историјата.
Истражувачите од „Стенфорд“ анализирале 677.423 мерења на телесната температура од три големи бази на податоци, кои опфатиле речиси 190.000 луѓе.
Податоците вклучувале медицински записи на американски ветерани од Граѓанската војна, резултати од здравствени истражувања спроведени во текот на 70-тите години на минатиот век, како и современи медицински податоци собрани во периодот од 2007 до 2017 година.
Резултатите од истражувањето, објавени во 2020 година во научното списание „иЛајф“, покажале дека просечната телесна температура се намалувала за приближно 0,03 степени со секоја деценија на раѓање.
Според пресметките на истражувачите, мажите родени кон крајот на 20 век имале за околу 0,59 степени пониска телесна температура од мажите родени на почетокот на 19 век.
Кај жените бил забележан пад од приближно 0,32 степени при споредбата на генерациите родени кон крајот на 19 и кон крајот на 20 век. Овие резултати укажуваат дека не станува збор само за поинакви топломери или попрецизни методи на мерење, туку за вистинска физиолошка промена.
Зошто човечкото тело станало „поладно“?
Едно од можните објаснувања е дека денес живееме во значително поинакви здравствени и хигиенски услови.
Во текот на 19 век луѓето многу почесто се соочувале со туберкулоза, дизентерија и други заразни болести. Хроничните инфекции и воспалителните процеси претставувале дополнително оптоварување за организмот.
Кога имунолошкиот систем се бори против инфекција, доаѓа до промени во метаболизмот и зголемено создавање топлина.
Благодарение на вакцинацијата, антибиотиците, подобрата хигиена и напредокот на медицината, современиот човек во многу средини е помалку изложен на одредени инфекции што некогаш биле широко распространети.
Научниците претпоставуваат дека намалената зачестеност на хроничните воспаленија би можела да биде една од причините за пониската просечна телесна температура денес.
Сепак, тоа не е единственото можно објаснување. Промените во начинот на живот би можеле да бидат уште еден фактор. За разлика од луѓето што живееле пред 150 години, голем дел од денешното население поминува време во простории во кои температурата се одржува на релативно стабилно ниво.
Во зима користиме централно греење, додека во лето клима-уредите ни овозможуваат да ги избегнеме големите горештини. Поради тоа, организмот не мора да троши толку многу енергија за да ја одржува внатрешната температура при различни надворешни услови.
Истражувачите сметаат дека ваквиот начин на живот би можел да влијае врз потрошувачката на енергија и создавањето топлина во организмот.
Сепак, важно е да се нагласи дека станува збор за научни хипотези и дека сè уште не е со сигурност утврдено колку секој од овие фактори придонесува за долгорочното намалување на телесната температура.
Колкава е нормалната телесна температура?
Дополнително истражување на научниците од „Стенфорд“, објавено во 2023 година во списанието „ЏАМА интернал медисин“, понудило уште попрецизен одговор.
Биле анализирани повеќе од 618.000 амбулантски прегледи. Откако биле издвоени мерењата што можеле да бидат поврзани со болести и други фактори што влијаат врз температурата, било утврдено дека просечната нормална температура измерена во устата изнесува приближно 36,64 Целзиусови степени.
Истражувачите утврдиле дека телесната температура зависи од повеќе фактори, меѓу кои се возраста, полот, висината, телесната тежина и времето на мерење.
Постарите лица главно имаат малку пониска телесна температура од помладите, додека жените во просек имаат малку повисока температура од мажите. Исто така, температурата обично ги достигнува најниските вредности рано наутро, а највисоките во доцните попладневни часови.
Тоа значи дека истата измерена вредност не мора да има целосно исто значење кај сите луѓе.
Дали температура од 37 степени е знак дека нешто не е во ред?
Иако истражувањата покажуваат дека просечната телесна температура често е пониска од 37 степени, тоа не значи дека оваа вредност станала ненормална. Напротив, температура од 37 степени и понатаму може да биде сосема вообичаена кај здрав човек.
Кај возрасните, за покачена телесна температура најчесто се смета вредност од 38 степени или повеќе, но при процената на здравствената состојба важни се и симптомите, начинот на мерење и вообичаената температура на секој поединец.
Телесна температура под 35 степени може да укажува на хипотермија, состојба за која е потребна итна медицинска помош.
Затоа научниците сè повеќе ја нагласуваат важноста на индивидуалниот пристап, односно познавањето на температурата што е вообичаена за секој човек.
Извор:
Nova.rs
Фото: Magnific