Несоницата е поврзана со поголем ризик од мозочен удар
Една непроспиена ноќ не е причина за страв. Но кога тешкото заспивање, честите будења или прераното утринско будење се повторуваат и го нарушуваат секојдневниот живот, несоницата не треба да се занемари.
Нов преглед на истражувања ја поврза со мозочен удар, хоспитализација, деменција и одредени проблеми со менталното здравје. Поврзаноста, сепак, не значи дека личноста што лошо спие ќе се разболи.
Меѓународен тим од истражувачи објави труд во списанието „Слип медисин ривјус“. Анализираа 16 претходно објавени систематски прегледи со метаанализи, а за мозочен удар, повреди на работа и хоспитализација спроведоа уште три систематски прегледи. Значи, ова не е една нова студија која следела милиони луѓе, туку обединување на резултатите од претходни истражувања.
Колку е поголем ризикот од мозочен удар?
Анализата на мозочниот удар опфати девет студии со над 1,3 милиони учесници. Збирната процена покажа дека лицата со несоница имале 26 отсто поголем релативен ризик од мозочен удар отколку лицата без несоница. Тоа не значи дека 26 од 100 луѓе што имаат несоница ќе доживеат мозочен удар. Без познавање на почетниот ризик, не може да се пресмета што значи тој процент за поединецот.
Во пет студии, со повеќе од 517.000 учесници, лицата со несоница имале и 28 отсто поголеми шанси за хоспитализација од која било причина. Станува збор за два различни исходи и две различни мерки на поврзаност, па овие проценти не можат да се собираат.
Што е утврдено за деменцијата и менталното здравје?
Претходните прегледи што ги анализирале авторите ја поврзувале несоницата со подоцнежна деменција, вклучително и Алцхајмерова болест, како и со депресија и суицидално однесување. За овие исходи новиот труд не дава еден заеднички процент на ризик кој би можeл да се примени на секоја личност. Не е утврдена поврзаност со смртноста, додека доказите за повреди на работа не биле доволни за цврст заклучок.
Сонот и психичката состојба можат да бидат поврзани во двата правци. На личноста која има депресија или анксиозност може да ѝ биде потешко да заспие, а долготрајната несоница може дополнително да го наруши расположението и функционирањето во текот на денот. Затоа е важно разговорот за менталното здравје да го опфати и спиењето.
Поврзаноста не е доказ дека несоницата предизвикува болест
Авторите нагласуваат дека резултатите не докажуваат причинско-последична врска. Студиите не ја дефинирале секогаш еднакво несоницата, а на резултатите можеле да влијаат и други заболувања, употреба на лекови за спиење и дополнителни фактори. Од овој преглед, исто така, не следи заклучок дека лекувањето на несоницата само по себе спречува мозочен удар или деменција.
Пораката од истражувањето не е луѓето да се исплашат по неколку лоши ноќи. Ако несоницата трае и влијае врз денот, таа е добра причина за разговор со лекар, заедно со проверка на другите познати фактори на ризик за мозочен удар, како што се покачениот крвен притисок, дијабетесот и пушењето.
Кога да се побара помош и што може да помогне?
Ако проблемите со спиењето се повторуваат или го попречуваат работењето, концентрацијата и секојдневниот живот, јавете се кај лекар. Разговорот и прегледот можат да помогнат да се препознаат можните причини, меѓу кои се стресот, болката, други заболувања и лекови. Корисно е да бележите кога одите на спиење, колку пати се разбудувате и како се чувствувате во текот на денот.
Редовното време на заминување на спиење и будење, мирната и темна соба, како и избегнувањето кофеин и алкохол пред спиење можат да помогнат. Кај долготрајната несоница, когнитивно-бихевиоралната терапија за несоница обично е првиот препорачан избор. Таа се занимава со мислите и навиките кои го одржуваат проблемот и подразбира повеќе од општи совети за спиењето. За евентуалната употреба на лекови, треба да одлучи лекар.
Фото: magnific