Астрономи фатија вселенски сигнал од времето кога немало ни Земја ни Сонце

Астрономите открија најоддалечен брз радиобран досега забележан - сигнал кој до Земјата патувал повеќе од 10 милијарди години. Настанал кога вселената била стара само околу три милијарди години, односно поминал приближно 80 проценти од нејзината досегашна историја, пишува „Гардијан“.

Станува збор за таканаречен брз радиобран, ФРБ, исклучително кратко и силно налетување на радиобранови кое во неколку милисекунди може да ослободи количество енергија споредливо со онаа што Сонцето ја произведува во текот на месеци или дури години.

Сигналот тргнал пред настанокот на Земјата и Сонцето

Изворот на таквите сигнали сè уште не е целосно разјаснет. Новооткриениот сигнал ја доби ознаката ФРБ 20240304Б. Според истражувачите, пристигнал од оддалеченост повеќе од двојно поголема од досегашниот рекорд. Радиобранот е откриен со радиотелескопот „Миркат“ во Јужна Африка, а астрономите потоа ја идентификуваа неговата матична галаксија со помош на вселенскиот телескоп „Џејмс Веб“.

-Кога тој сигнал настанал, немало ни Земја ни Сонце - вели д-р Темија Нанајакара од Универзитетот во Сиднеј, еден од водечките автори на истражувањето објавено во списанието „Сајенс“.

Податоците од телескопот „Џејмс Веб“ покажуваат дека сигналот дошол од многу млада и мала галаксија во која ѕвездите се создаваат со голема брзина. Галаксијата притоа содржи релативно малку елементи потешки од водород и хелиум.

Сè уште не се знае што точно ги произведува овие сигнали

Брзите радиобранови беа откриени во 2007 година и оттогаш се забележани повеќе од 10.000. Некои се повторуваат непрестајно, некои испраќаат сигнали одредено време, па престануваат, а некои се појавуваат само еднаш.

Една од водечките теории е дека ги создаваат магнетари, неутронски ѕвезди со исклучително силно магнетно поле. Но новото откритие покажува дека механизмот што ги создава мора да може да дејствува и во многу млади галаксии со мал удел на потешки елементи. За ФРБ 20240304Б, засега не е познато дали ќе се повтори или станува збор за еднократен радиобран.

На научниците им е особено важно тоа што ФРБ-ите во текот на патувањето минуваат низ гас и други честички меѓу галаксиите. Промените што сигналот притоа ќе ги претрпи им овозможуваат на истражувачите да проценат колку материја се наоѓа на неговиот пат, вклучувајќи и материја која не може директно да се види со оптички телескопи.

Моќни алатки

Професорот Метју Бејлс од Универзитетот „Свинбурн“, еден од астрономите што учествуваа во првото откритие на ФРБ-ите, рече дека новото истражување потврдува колку таквите сигнали се моќна алатка за проучување на вселената. Ги опиша како еден од темелните начини за пребројување на количеството материја во вселената.