Вештачката интелигенција, роботиката, биотехнологијата, заштитата на животната средина и менталното здравје се само некои од областите кои би можеле да го одбележат пазарот на трудот во наредните 20 години. Дали денешните деца ќе имаат работи кои сè уште не постојат и дали образовниот систем воопшто ги подготвува за таква иднина?
Ако се обидеме да замислиме како ќе изгледа пазарот на трудот во 2046 година, веројатно тешко би можеле да ги наброиме сите занимања што тогаш ќе постојат. Некои работи што денес ги сметаме за сигурни би можеле да исчезнат, други целосно ќе се променат, а ќе се појават и професии за кои сè уште немаме ни соодветни називи.
Вештачката интелигенција веќе го менува начинот на кој работиме, учиме и комуницираме. Роботите преземаат сè повеќе задачи, дигиталните алатки ја менуваат администрацијата, а автоматизацијата влегува во индустриите кои до неодамна зависеа исклучително од човечката работа.
Сепак, иднината на работата нема да им припаѓа само на програмерите и инженерите. Сè повеќе има причини да се очекува дека особено вредни ќе бидат луѓето што ќе успеат да го спојат технолошкото знаење со стручното искуство, креативноста и способноста за носење одлуки.
Вештачката интелигенција и роботиката меѓу водечките области
Експертите за вештачка интелигенција, роботика, автоматизација и сајбер-безбедност би можеле да бидат меѓу најбараните работници во наредните децении.
Меѓутоа, нема сите да мора да бидат програмери. Ќе бидат потребни и експерти од други области кои ја разбираат технологијата и знаат како да ја применат во медицината, образованието, правото, новинарството, индустријата и секојдневното работење.
Посебно би можеле да добијат на значење работите поврзани со контрола на ВИ-системите, проверка на нивните резултати, заштита на податоците и спречување злоупотреби.
Медицина и биотехнологија
Стареењето на населението, развојот на генетиката и напредокот на медицинската технологија би можеле дополнително да ја зголемат потребата од здравствени работници и истражувачи. Генетските инженери, биотехнолозите, експертите за регенеративна медицина, физиотерапевтите, медицинските сестри и експертите за нега на постари лица би можеле да имаат многу значајна улога.
Развојот на персонализираната медицина, во која лекувањето се приспособува на карактеристиките на поединецот, би можел да отвори простор за цела низа нови професии.
Вода, храна и енергија стануваат прашања на иднината
Климатските промени и сè поголемиот притисок врз природните ресурси би можеле да ја претворат заштитата на животната средина во едно од најважните подрачја за вработување.
Хидрогеолозите, експертите за управување со водите, климатските аналитичари, инженерите за обновливи извори на енергија, експертите за заштита на биолошката разновидност и управување со отпад би можеле да бидат многу барани.
Водата, храната и енергијата нема да бидат само еколошки прашања, туку и прашања на економијата, безбедноста и опстанокот на заедниците.
Психолози и експерти за ментално здравје
Колку повеќе ќе биде технологијата присутна во секојдневниот живот, толку би можел да стане поважен човечкиот контакт. Психолозите, психотерапевтите, логопедите, експертите за развој на деца и семејните советници би можеле да имаат сè позначајна улога.
Иако вештачката интелигенција ќе дава одредени облици на поддршка, човечката доверба, емпатијата и стручната процена тешко ќе ја изгубат вредноста.
Новинарство и борба за проверени информации
Во време во кое ќе биде можно да се генерираат илјадници текстови, фотографии и видеоснимки за неколку секунди, разликувањето на вистинитата од лажната содржина ќе станува сè поважно.
Истражувачките новинари, дигиталните форензичари, експертите за проверка на факти, аналитичарите на дезинформации и експертите за медиумска писменост би можеле да имаат важна улога во општеството.
Вредноста на новинарството нема да се мери само со брзината на објавување на информациите, туку со способноста информациите да се проверат, да се стават во контекст и да ѝ се објаснат на јавноста.
А што е со занаетите?
Додека се зборува за вештачката интелигенција и високите технологии, не треба да се занемарат ни занимањата што бараат практични вештини.
Добрите електричари, водоинсталатери, сервисери, техничари за роботика и експерти за инсталации би можеле да бидат многу барани. Автоматизацијата може да преземе многу работи во контролирани услови, но многу потешко е да се замени човекот во непредвидливи ситуации кои бараат практично значење и брзо приспособување.
Дали ги подготвуваме децата за занимања што ќе постојат по 20 години?
Можеби тоа е најважното прашање. Децата што денес тргнуваат во училиште ќе влегуваат на пазарот на трудот во свет кој значително ќе се разликува од денешниот.
Затоа, освен усвојувањето на лекциите на училиште, би требало да се развиваат критичкото размислување, креативноста, дигиталната писменост, познавањето странски јазици и способноста за решавање проблеми.
Не е доволно да се научи да се користи една програма или да се совлада една технологија. Поважно е да се научи како се учи, како се проценуваат информациите и како се применува знаењето во нови околности.
Според извештајот на Светскиот економски форум, до 2030 година се очекуваат значителни промени на пазарот на трудот, со раст на побарувачката за технолошки, зелени и здравствени занимања. Тоа не е прецизна прогноза за 2046 година, но го покажува правецот во кој веќе се одвиваат промените.
Можеби затоа денес не би требало децата да се насочуваат кон едно занимање за кое веруваме дека ќе им гарантира сигурна иднина. Многу поважно е да се подготват да можат да ги менуваат професиите и да усвојуваат нови знаења.
Бидејќи иднината можеби нема да им припаѓа на оние што знаат најмногу за една работа, туку на оние што се подготвени да учат целиот живот.
Фото: magnific