Неочекуван ефект на антидепресивите кај заболените од рак, научниците бараат објаснување

Лицата што се лекуваат од рак често се соочуваат и со депресија или анксиозност, поради што покрај терапијата за тумори земаат и лекови за ментално здравје. Нова научна анализа укажува на неочекувана врска помеѓу тие две терапии. Се покажа дека пациентите што земале вообичаени антидепресиви имале пониска стапка на смртност во текот на двегодишниот период по почетокот на имунотерапијата, метода на лекување која го поттикнува имунолошкиот систем да го нападне ракот.

ССРИ антидепресивите, објасни за „Сајенс алерт“ онкологот Чо-Хао Ли од Медицинскиот факултет на Националната одбрана во Тајван, би можеле да ја ослободуваат „втората кочница“ на имунитетот, која се наоѓа веднаш до онаа што ја ослободуваат лековите за имунотерапија. ССРИ, односно селективните инхибитори на преземањето на серотонин, го блокираат враќањето на хемискиот гласник серотонин во клетките. Во оваа група лекови спаѓаат флуоксетин, сертралин и есциталопрам.

Анализа на медицински податоци

За да ја истражат можната врска со исходите од лекувањето рак, научниците проучиле медицинска документација од возрасни лица кои страдаат од депресија или анксиозност и имаат солидни тумори. Карциномите на крвта биле исклучени од анализата.

Сите пациенти започнувале лекување со инхибитори на имунолошките контролни точки, лекови за имунотерапија кои ги блокираат сигналите што ги спречуваат имунолошките клетки да го нападнат туморот.

Тимот предводен од лекарот По-Хуанг Чен идентификувал пациенти кои започнале имунотерапија меѓу 2015 и 2025 година. Во студијата, 1.567 корисници на ССРИ биле споредени со ист број пациенти што земале бензодиазепини, лекови за анксиозност и несоница.

Групите биле усогласени според 49 карактеристики, што вклучувало демографски податоци, карактеристики на туморот, други болести и лекови. Целта била да се споредат што послични пациенти кои земаат различни видови лекови.

Пониска смртност со ССРИ

Во рамките на двегодишното следење, во групата што земала ССРИ умреле 368 пациенти, односно 23,5 проценти, додека во групата со бензодиазепини умреле 539 пациенти, односно 34,4 проценти.

Анализата го зела предвид и точното време на смртта и ја поврзала употребата на ССРИ со приближно 37 проценти помал ризик од смрт. Тој податок опишува пониска релативна стапка на смртност, а не значи дека пациентите живееле 37 проценти подолго.

Сите пет ССРИ што можеле посебно да се анализираат биле поврзани со пониска смртност. Во споредба со пациентите што не земале ниту една од тие групи лекови, корисниците на ССРИ имале околу 25 проценти помал ризик од смрт.

Можен биолошки механизам

Можното објаснување лежи во ефектите на серотонинот надвор од мозокот. На овој хемиски гласник реагираат и Т-клетките, кои се борат против ракот. Студија од 2025 година, објавена во списанието „Сел“, утврдила кај глувци дека транспортерот на серотонин, протеин што ССРИ го блокира, дејствува како кочница за тие имунолошки клетки.

Неговото блокирање го засилило противтуморскиот имунитет. Комбинацијата на ССРИ и имунотерапија ја подобрила контролата на туморот во лабораториски услови, а новата студија проверува дали тие наоди важат и за пациентите.

Тимот посебно анализирал и 8.272 примероци од тумори од базата „Кенсер геном атлас“ (The Cancer Genome Atlas). Во 13 од 20 вида рак, поголемата активност на генот за транспортер на серотонин била поврзана со пониски нивоа на воспаление на Т-клетките. Сепак, тие примероци потекнувале од други пациенти, а не од оние чие преживување го следела студијата.

Наодите го поддржуваат предложениот механизам, но не докажуваат дека антидепресивите директно влијаеле врз состојбата во човечките тумори.

Ограничувања и идни истражувања

Едно од главните ограничувања на студијата бил недостигот на информации за способноста на пациентите да ги извршуваат секојдневните активности, што е важен показател за преживувањето. Исто така, бензодиазепините може да се препишуваат за акутна анксиозност или несоница кога состојбата со ракот се влошува, па можно е тие пациенти да биле потешко болни, иако според забележаните податоци дејствувале слично.

Идните испитувања би требало да ги проценат преживувањето, напредувањето на ракот и несаканите ефекти, додека примероците од тумори собрани пред и по лекувањето би можеле да откријат промени во имунолошката активност. Научниците би требало да утврдат кој лек, доза и времетраење на лекувањето можат да помогнат.