Дали Куба е пред колапс? И покрај американската нафтена блокада и прекините во снабдувањето со струја, животот во Хавана горе-долу се одвива нормално. Но, тоа наскоро би можело да се промени.
Кон крајот на јануари претседателот на САД, Доналд Трамп, ја прогласи оваа островска држава како посебна закана за националната безбедност на САД и им се закани на сите земји со царини ако продолжат да ја снабдуваат Куба со нафта или нафтени деривати.
Кубанскиот претседател Мигел Дијаз-Канел ги нарече овие мерки фашистички, криминални и геноцидни. Во меѓувреме, Куба изјави дека е подготвена за разговори со САД без предуслови. Сепак, тој инсистира дека неговиот режим не е пред колапс и најавува детали од планот за зајакнување на енергетскиот сектор.
Живот под притисок од санкции
Бензин сега може да се набави само за девизи и по часови чекање во редови на таканаречените доларски бензински пумпи. Прекините на струјата, кои траат од 10 до 15 часа дневно, станаа секојдневие во Хавана.
Куба моментално произведува само околу 40 отсто од својата електрична енергија. И покрај заканите од Трамп, животот во Хавана се одвива вообичаено.
- Постојано сме во исчекување. Живееме во некаква кризна нормалност. Прекините на струјата се почести, бензин има помалку, сè постепено се влошува. Сè уште има сообраќај по улиците - потврдува Берт Хофман од Институтот за латиноамерикански студии ГИГА, кој моментално е во Хавана.
Сепак, ова е лажна нормалност бидејќи малку е веројатно земјата да обезбеди нови испораки на нафта.
Сè се промени на 3 јануари, вели Хофман. Венецуела беше елиминирана како најважен снабдувач на нафта за Куба, а Мексико, вториот најважен снабдувач, го запре испорачувањето за јануари. Од 9 декември ниту еден танкер со нафта не пристигнал на Куба. Во јануари Куба купила нафта на таканаречениот спот-пазар. Брод од Того, кој требало да пристигне на 4 февруари, го променил курсот на отворено море кон Доминиканската Република, веројатно под притисок на САД.
- Тоа значи дека дури и ако Куба успее да купи нафта, таа нема да стигне до островот - вели Хофман.
Истото важи и за можни испораки од Алжир, Ангола, Кина или Виетнам.
- Многу е веројатно дека Куба нема да добива нафта во блиска иднина. А тоа е брутално - нагласува Хофман.
Фото: Freepik
Енергетска зависност и последици
Експертите проценуваат дека на Куба моментално ѝ се потребни околу 100.000 барели сурова нафта дневно. Од тоа, околу една четвртина до една третина досега доаѓала од Венецуела. Мексико во 2025 испорачувал од 6.000 до 12.000 барели дневно, додека Русија и Алжир испратиле помали количини.
Иако Куба во последниве две години, со поддршка на Кина, значително инвестира во изградба на соларни паркови, тие се далеку од тоа да ги покријат нејзините потреби за електрична енергија. Снабдувањето сè уште зависи од застарени советски термоцентрали кои се подложни на дефекти. Тоа значи дека Куба е зависна од увозни енергенти.
- Никој не знае колку ќе траат резервите - вели Хофман, а „Фајненшал тајмс“ вели дека би траеле од 15 до 20 дена.
- Во прашање се недели кога ќе снема бензин. А кога нема бензин, туристите не можат да стигнат од плажа до аеродром, а храната од селата нема да стигне до градовите - предупредува Хофман и посочува на германска компанија која произведува медицински кислород за болниците на Куба.
Дипломатски напори и можности
Мексико најави испраќање хуманитарна помош и истражува можности за испорака на нафта преку дипломатски канали. Но, Мексико е економски многу зависно од САД, па неговиот простор за маневрирање е ограничен. Претстојат и нови преговори за Северноамериканскиот договор за слободна трговија, што му овозможува на Трамп дополнителен притисок.
Претседателката на Мексико, Клаудиа Шејнбаум, понуди посредување во можни разговори меѓу Вашингтон и Хавана, иако не е јасно за што би се преговарало.
На сослушување во Сенатот во јануари, државниот секретар Марко Рубио јасно стави до знаење дека целта е промена на режимот. За разлика од Венецуела, Куба има помало економско, а поголемо симболично значење. Островот ја симболизира отпорноста кон Монроовата доктрина и барањето на САД за доминација во западната хемисфера.
Тешко е да се замисли за кои точки би можело кубанското раководство да се согласи со Трамп и Рубио.
Контакти без дијалог
Трамп тврди дека неговата влада води разговори со кубанските лидери. Хавана тоа го демантираше: постојат контакти, но нема дијалог.
Заменик-министерот за надворешни работи на Куба, Карлос Фернандез де Косио, изјави дека се разменети пораки, но дека би било погрешно да се каже дека се подготвуваат билатерални преговори.
Хавана повеќе пати јавно ја изрази подготвеноста за разговори со САД на рамноправна основа.
Соочена со нафтената блокада, Де Косио признава дека земјата има ограничени можности. Најавен е план за итни ситуации кој ќе биде претставен пред населението во наредните денови. Ќе биде тешко за владата и многу тешко за населението.
Поддршка од Русија
Во меѓувреме, рускиот амбасадор на Куба, Виктор Коронели, испрати јасна порака. Тој нагласи дека Москва планира да продолжи да ја снабдува Куба со нафта.
- Руска нафта беше испорачувана на Куба повеќе пати во последните години. Се очекува оваа практика да продолжи - рече Коронели.
Извор:
Bizportal.rs
Фото: Freepik