Дали знаете како џуџестата планета Плутон го добила своето име?
Астрономот Персивал Лоуел беше првиот што го предвиде постоењето на планета скриена зад Нептун и го посвети поголемиот дел од својот живот на потрагата, но не доживеа да го види откривањето на Плутон.
По 14 години од смртта неговите сомневања се покажаа како точни. На 18 февруари 1930 година, Клајд Томбо, млад астроном кој работел во опсерваторијата „Лоуел“, конечно го забележал објектот кој бил предмет на желбата на Лоуел. Следниот ден опсерваторијата официјално објавила дека е откриена деветта планета.
Но, во 2006 година Меѓународната астрономска унија ѝ го одзеде статусот на планета на Плутон. Од Унијата објаснија дека за да биде планета, небесното тело мора да орбитира околу Сонцето, да има доволно маса за да добие речиси кружна форма и да може да ја исчисти својата орбита од други објекти.
Плутон ги исполнува првите два критериуми, но не и третиот. Последниот критериум значи дека објектот мора да биде доминантно тело со доволно моќ за да привлече или да одбие вселенски карпи во негова близина. Деградирањето на Плутон во џуџеста планета предизвика една од најголемите вселенски дебати на модерното време.
Помал од Месечината
Плутон има пречник од околу 2.377 километри, што е само една петтина од ширината на Земјата. Всушност, тој е помал од Месечината. Просечно е оддалечен 5,9 милијарди километри од Сонцето, што значи дека на сончевата светлина ѝ се потребни 5,5 часа за да стигне до неговата површина. Просечната температура на Плутон е околу -232 Целзиусови степени. Толку е ладно што водата таму е тврда како карпа. Но, и покрај суровите услови, Плутон не е здодевно место.
Кога вселенското летало „Нови хоризонти“ на НАСА прелета покрај Плутон во 2015 година, испрати слики што го одземаат здивот, од кои најпознатата покажува светла формација во облик на срце. Површината на Плутон крие планини високи до три километри, огромни ледени рамнини со замрзнат азот, долини долги стотици километри и кратери кои сведочат за турбулентно минато. Постојат дури и докази за подземен океан. Неговата атмосфера е тенка и се состои главно од азот, со траги од метан и јаглерод моноксид. Кога се приближува до Сонцето, мразот сублимира и создава привремена атмосфера, речиси како комета.
Најнеобичната орбита во соседството
Плутон има орбита која е издолжена и навалена, а еден круг околу Сонцето трае неверојатни 248 земјини години. Еден ден на Плутон трае околу 6,4 земјини дена, а ротира речиси настрана, со ретроградна ротација, спротивно на повеќето планети. Интересно е што помеѓу 1979 и 1999 година Плутон бил поблиску до Сонцето од Нептун - тогашната деветта планета накратко го престигнала својот поголем сосед.
Како Плутон го доби своето име?
Венетија Барни, 11-годишно девојче од Оксфорд, за време на појадокот дознала од својот дедо дека е откриена нова, деветта планета. Нејзиниот дедо бил Фалконер Мадан, истакнат британски библиотекар и научник. Разговорот на масата ја поттикнал Венетија да го предложи името Плутон, кое се чинело соодветно за темниот, далечен и студен свет.
Мадан го проследил својот предлог до својот колега, астрономот Херберт Хол Тарнер, кој потоа го испратил во опсерваторијата „Лоуел“ во Соединетите Американски Држави, каде што астрономите избрале од неколку можни имиња. Името на крајот било официјално прифатено. Покрај митолошката симболика, првите две букви се почит кон астрономот Персивал Лоуел, кој го предвидел постоењето на овој далечен свет.
Извор: punkufer.dnevnik.hr
Фото: Instagram screenshot