Како функционира регенеративното сопирање кај електричните автомобили
Регенеративното кочење е една од клучните технологии што ги прави електричните и хибридните автомобили многу поефикасни од нивните претходници на бензин. Тоа е интелигентен систем кој ја собира енергијата што инаку би се потрошила како бескорисна топлина за време на забавувањето и ја претвора во дополнителни километри домет. Во практика тоа е ситуација во која сите добиваат - ефикасноста се зголемува, животниот век на сопирачките се продолжува и влијанието врз животната средина се намалува.
Двојната улога на електричниот мотор
Срцето на регенеративниот систем за сопирање лежи во двојната природа на електричниот мотор. Кога ќе го притиснете педалот за гас, тој дејствува како мотор, црпејќи електрична енергија од батеријата за да ги напојува тркалата и да го забрза возилото. Но, во моментот кога ќе ја тргнете ногата од педалот за гас или лесно ќе ја притиснете сопирачката, се случува технолошка магија. Контролната електроника ја менува својата функција и моторот станува генератор.
Во овој начин на работа кинетичката енергија на ротацијата на тркалата го напојува моторот, што создава магнетен отпор. Овој отпор е она што го чувствувате додека возилото забавува. Наместо оваа кинетичка енергија да се троши преку триење помеѓу дисковите и плочките, генераторот ја претвора во електрична енергија и ја испраќа преку инвертер до високонапонска батерија.
Современите автомобили користат софистицирани системи за „мешани сопирачки“, кои беспрекорно ги комбинираат регенеративното и конвенционалното хидраулично сопирање. При благо забавување возилото ќе го користи само моторот, додека механичките сопирачки ќе се активираат при ненадејни запирања, при брзини под 10 километри на час, или во ситуации кога регенерацијата е ограничена.
Колку енергија се враќа во батеријата?
Иако процесот на претворање на кинетичката енергија во електрична енергија е исклучително ефикасен, со ефикасност помеѓу 60 и 70 проценти, вистинското обновување на енергијата за време на возењето зависи од голем број фактори. Најважни се стилот на возење и околината. При градското возење, со чести запирања и стартувања, регенеративното сопирање доаѓа до израз и може да обнови помеѓу 15 и 30 проценти од вкупната потрошена енергија.
Податоците од Министерството за енергетика на САД покажуваат дека просечното обновување во комбиниран циклус е околу 22 проценти. Од друга страна, на автопатот, каде што возите со константна брзина, сопирањето е ретко, а обновувањето на енергијата е минимално, често под 5 проценти. Најголемиот потенцијал лежи во возењето по удолници. На долги возења по удолници потешките електрични автомобили можат да генерираат значителни количини на енергија, речиси како да се вклучени во бавен полнач.
Но, важно е да се отфрли еден вообичаен мит - иако обновувањето е корисно, секогаш е енергетски поефикасно да се одржува брзината отколку да се забави и повторно да се забрза. Регенерацијата е супериорна само во однос на користењето конвенционални сопирачки кога забавувањето е неизбежно.
Возење со еден педал и оптимална употреба
Производителите на автомобили имаат различни филозофии за тоа како возачот треба да управува со регенерацијата. Некои, како „тесла“, интегрираат моќно регенеративно сопирање штом ќе се отпушти педалот за гас, додека други, како „порше“, претпочитаат да го остават автомобилот „слободно да едри“ за да ја искористи инерцијата, мешајќи ја регенерацијата со притискање на педалот за сопирање.
Повеќето модерни електрични возила му нудат на возачот можност да го приспособи интензитетот на регенеративното сопирање. Најсилното ниво често овозможува таканаречено возење со еден педал. Во овој режим, автомобилот забавува толку силно кога ќе го отпуштите педалот за гас што сопирачката речиси и не е потребна. Ова го прави возењето помалку заморно.
За максимален домет, клучно е да се предвиди сообраќајот. Наместо силно сопирање на семафорите, се препорачува рано да се отпушти педалот за гас и да се остави моторот да си го направи своето. Исто така, постојат ограничувања што треба да се имаат предвид - регенерацијата е послаба или целосно исклучена кога батеријата е 100 проценти наполнета (бидејќи енергијата нема каде да оди) или кога е екстремно ладно.
Извор: autonet.bug.hr
Фото: Freepik