Саудиски принц сакал да донесе два тони леден брег од Алјаска за да го реши проблемот со водата за пиење, но на крај мразот завршил во пијалаци во Ајова
Саудискиот принц Мохамед ал-Фејсал во 1977 година смислил амбициозен проект со кој сакал да донесе огромни ледени санти од Антарктикот на Блискиот Исток и така да обезбеди вода за пиење за милиони луѓе.
Планот бил проценет на околу 100 милиони долари, а научниците предупредувале на многу пречки. Иако огромната ледена санта никогаш не стигнала до Саудиска Арабија, еден необичен експеримент во американската сојузна држава Ајова завршил така што древниот мраз бил послужен во пијалаците на учесниците на конференцијата.
Недостигот на вода за пиење со децении е еден од најголемите предизвици за сушните подрачја во светот, а потрагата по нови извори на вода поттикна и идеи кои на прв поглед изгледаат речиси неверојатно. Една од нив во 1977 година ја претставил саудискиот принц Мохамед ал-Фејсал, кој сметал дека огромните санти лед од Антарктикот би можеле да станат вреден извор на вода за пиење за Блискиот Исток.
Неговата замисла била едноставна во теорија, но исклучително тешка за реализација. Наместо големите количини слатка вода од поларните ледени маси да се топат и да завршуваат во океанот, ледените санти би можеле да се влечат илјадници километри до подрачјата на кои им недостига вода.
За да покажел дека таквата замисла заслужува сериозно разгледување, принцот поддржал необичен експеримент кој вклучувал транспорт на лед од Алјаска до американската сојузна држава Ајова. Експериментот го привлекол вниманието на експертите од целиот свет, но воедно покажал колку е тешко да се претвори амбициозна идеја во изводлив проект.
Лед тежок повеќе од еден тон го превезуваа нуркачи, хеликоптер, авион и камион-ладилник
За подготовката на експериментот била потребна сложена логистика. Блокот лед бил пренесен од Алјаска до Ајова, а неговата маса изнесувала приближно 1,1 тон. Некои извори наведуваа и процена од два тона.
За транспортот биле потребни нуркачи, хеликоптер, авион и камион-ладилник. Таквата комбинација на транспортни средства покажала колку е тешко дури и релативно мала количина лед да се премести на голема оддалеченост, а камоли да се организира транспорт на огромна санта лед преку океанот.
На крајот ледот стигнал на Државниот универзитет во Ајова, каде што во октомври 1977 година се одржала Меѓународната конференција за користење на ледените санти.
На собирот имало приближно 200 експерти од 18 земји. Расправале за можноста за искористување на поларните ледени маси како извор на вода за пиење, како и за техничките, логистичките и финансиските предизвици што би ги подразбирал таквиот потфат.
Целта не била само да се разгледа необичната замисла, туку и да се утврди дали транспортот на природен лед би можел да стане алтернатива за постојните методи на снабдување со вода во сушните подрачја.
Проектот вреден 100 милиони долари требало да донесе вода на Блискиот Исток
Саудиска Арабија веќе вложувала значителни средства во десалинизација, односно отстранување на солта од морската вода за да се добие вода погодна за човечка употреба. Мохамед ал-Фејсал барал и други можности со кои би можел да се ублажи недостигот на вода.
Неговиот предлог се темелел на идејата да се искористи природната резерва на слатка вода заробена во ледените санти. Наместо водата да се добива исклучиво од морето со постапка на десалинизација, огромна количина лед би можела да се донесе до подрачјата во кои водените ресурси се ограничени.
Планот предвидувал транспорт на ледена санта од Антарктикот, тешка приближно 100 милиони тони, сè до Арапскиот Полуостров.
За да се намалат загубите предизвикани од топењето, ледената санта требало да се обложи со изолациски материјали. Потоа силни влечни бродови во текот на повеќемесечното патување би ја влечеле кон целта.
Според тогашните процени, патувањето би траело приближно осум месеци и би чинело околу 100 милиони долари. Притоа се сметало дека во текот на транспортот би можеле да се стопат околу 20 проценти од ледената маса.
И покрај огромните трошоци, застапниците на проектот сметале дека таков извор на вода би можел да има значителна вредност за сушните подрачја. Меѓутоа, процените за трошоците и количината на вода биле само дел од проблемот.
Научниците предупредувале на топење и опасни морски струи
Најголема пречка бил фактот што ледената санта би морало да помине илјадници километри низ различни климатски и океански услови.
На патот кон Арапскиот Полуостров би морала да се соочи со силни морски струи и сè потопла вода. Дури и со изолациска обвивка, било тешко да се предвиди колку лед би се стопил и дали ледената маса би задржала доволна големина за транспортот да биде исплатлив.
Американскиот експерт за поларни подрачја Вилфорд Викс сликовито предупредил на ризиците од таквиот потфат. Според него, влечните бродови по преминувањето на екваторот би можеле да констатираат дека зад нив повеќе нема санта лед, туку само јажето со кое го влечеле.
Таа забелешка го сумирала еден од клучните проблеми на проектот: ледената маса во текот на патувањето би можела толку многу да се стопи што од неа би останало премалку за економски оправдан транспорт.
Древниот лед на крајот завршил во пијалаци
Иако конференцијата во Ајова требаше да помогне во процената на изводливоста на проектот, нејзиниот најнеобичен момент бил поврзан токму со ледничкиот мраз од Алјаска.
Се проценувало дека тој лед бил стар неколку илјади години. Откако послужил како демонстрациски пример, бил искршен на помали парчиња, а дел завршил во пијалаците на учесниците на конференцијата.
Така, експериментот кој требаше да покаже како поларните санти лед еден ден би можеле да помогнат во решавањето на недостигот на вода за пиење доби неочекуван крај. Наместо да стане почеток на огромен меѓународен проект, древниот лед послужи како необичен додаток во пијалаците.
Принцот никогаш не го оствари својот план, но идејата не исчезна
Мохамед ал-Фејсал не успеа да ја оствари својата замисла за пренесување огромна ледена санта во Саудиска Арабија. Почина во 2017 година, а неговиот проект никогаш не стана реалност.
Сепак, идејата за користење на ледените маси како извор на вода за пиење не исчезна. Во текот на следните децении повремено се појавуваа нови предлози за нивен транспорт до подрачјата погодени од недостиг на вода.
Фото: magnific