Зошто не сме стапнале повторно на Месечината од 1972 година? Вистинската причина ќе ве изненади
Кога ја напушти површината на Месечината на 14 декември 1972 година, командантот на „Аполо 17“, Џин Сернан, ги изговори зборовите што влегоа во историјата: „Заминуваме како што и дојдовме и, со Божја волја, ќе се вратиме со мир и надеж за целото човештво.“ Тогаш тој знаел дека неговите отпечатоци ќе останат последни барем некое време бидејќи планираните мисии „Аполо 18“, „19“ и „20“ веќе беа откажани. Но, малкумина можеа да замислат дека ќе поминат повеќе од 50 години пред луѓето повторно да се приближат до Месечината.
Денес, НАСА ја подготвува мисијата „Артемис II“, која се очекува да биде лансирана по завршувањето на дополнителните тестирања. Иако „Артемис II“ нема да слета на Месечината, туку ќе лета покрај Месечината на почетокот од март (летот е закажан за 6 март по одложување поради истекување на гориво), сепак ќе биде првиот човечки лет до Месечината по тој во 1972 година.
Американската вселенска агенција планира лансирањето да биде на почетокот од март за да им даде на инженерите повеќе време да ги решат проблемите.
Екипажот го сочинуваат Рид Вајсман како командант, Виктор Гловер како пилот и специјалистите за мисии Кристина Кох и Џереми Хансен. Мисијата „Артемис II“ е клучен чекор во планот на НАСА за враќање на луѓето на Месечината. Тоа е првиот лет со екипаж во рамките на програмата „Артемис“, која САД и меѓународните партнери ја користат за да воспостават долгорочно човечко присуство на Месечината и да го отворат патот за идните мисии на Марс.
Политичката волја како клучен фактор
Зошто враќањето траеше толку долго? Според Тисел Муир-Хармони од Националниот музеј за воздухопловство и вселена „Смитсонијан“, одговорот е едноставен: политичка волја. Испраќањето луѓе на Месечината бара долгорочна посветеност и стабилно финансирање, а по завршувањето на програмата „Аполо“, приоритетите честопати се менувале поради намалување на буџетот.
Лес Џонсон, поранешен главен технолог на НАСА, забележува дека целите на човечките вселенски летови се менувале со речиси секоја американска администрација. Администрацијата на Џорџ Х. В. Буш се залагала за враќање на Месечината, Бил Клинтон го префрлил фокусот на вселенската станица, Џорџ В. Буш ја започнал програмата „Констелација“, Барак Обама се свртил кон астероидите, а Доналд Трамп ја врати Месечината во центарот на стратегијата. Администрацијата на Џо Бајден е единствената што го одржа континуитетот без радикална промена на насоката.
Технички предизвици и нова стратегија
Покрај политиката, пречките се и технички. Месечината е оддалечена повеќе од 400.000 километри, а повеќе од половина од сите обиди за слетување во историјата биле неуспешни. Програмата „Артемис“ се базира на ракетата „Систем за вселенско лансирање“ и вселенското летало „Орион“, развиени во текот на речиси две децении со цена од повеќе од 50 милијарди долари.
Повторното лансирање на „Аполо“ не е опција. Индустриската база и експертите од таа ера повеќе не постојат, а модерниот пристап бара нова инфраструктура. За разлика од програмата „Аполо“, која се фокусира на симболично пристигнување и враќање, „Артемис“ има амбиција да воспостави подолгорочно присуство на Месечината.
Геополитичкиот контекст, исто така, игра важна улога. За време на Студената војна, трката со Советскиот Сојуз била моќен поттик откако претседателот Џон Ф. Кенеди ја поставил целта за слетување на Месечината во 1961 година. Денес, Кина се смета за нов конкурент, со планови да испрати луѓе таму до 2030 година. Соединетите Американски Држави, во меѓувреме, обединуваат повеќе од 60 земји околу заеднички принципи за истражување на вселената, преку договорите „Артемис“.
Многу трагедии, вклучувајќи го пожарот во „Аполо 1“ и последователните катастрофи со „Челинџер“ и „Колумбија“, го променија пристапот кон ризикот. Денес, враќањето на Месечината не е трка по секоја цена, туку долгорочен проект што бара соработка од владите, меѓународните партнери и приватниот сектор.
Зборовите на Сернан од 1972 година остануваат симбол на надежта за враќање. По повеќе од половина век, со развојот на програмата „Артемис“, човештвото повторно е на прагот на Месечината, овој пат со амбиција и да остане таму.
Извор: tportal.hr
Фото: Freepik