Во Југославија не можеле да живеат заедно додека не најдат пар што се разведува: Неверојатна приказна од 1987 година

Денес вљубените парови што сакаат да започнат заеднички живот најчесто размислуваат за станбен кредит, купување стан или изнајмување поголем простор. Но, во Југославија во 80-тите години работите изгледале сосема поинаку. Понекогаш ниту љубовта, ниту работата, ниту добрата волја не биле доволни. За заеднички дом било потребно нешто сосема неочекувано - да се пронајде брачен пар што се разведува.

Токму со таков проблем, во средината на 1987 година, се соочил Божа, кој својата необична мака ја опишал во писмо испратено до весник надевајќи се дека ќе добие правен совет.

Божа, како и многу вработени во тогашна Југославија, бил носител на станарско право. Тоа значело дека претпријатието во кое работел му обезбедило стан за користење. Станот не бил негова сопственост и не можел да го продаде, но имал право да живее во него според условите што ги гарантирал тогашниот систем.

Неговиот стан бил мал, еднособен и приспособен за потребите на едно лице. Слична ситуација имала и неговата девојка, која исто така користела стан добиен преку претпријатието во кое работела. Проблемот настанал кога одлучиле да се венчаат.

Два стана, а ниту еден не бил доволен

На прв поглед изгледало дека се во идеална положба. И двајцата имале покрив над глава. Денес решението би било едноставно - би ги продале двата стана и би купиле поголем или би ги издале и би пронашле попростран дом. Но, тогаш таква можност не постоела.

Становите над кои постоело станарско право не биле приватна сопственост. Нивните корисници не можеле слободно да ги продаваат или издаваат. Во огромен број згради и населби луѓето живееле токму на таков начин, користејќи станови што ги добиле преку своите работни организации. Кога нечии потреби ќе се променеле, најчестото решение било размена на станови со други корисници.


Потрага по „трет партнер“

Според тогашните прописи, постоела можност за размена на станови поради спојување или раздвојување на семејства. Тоа значело дека Божа и неговата избраничка морале да најдат некој што има поголем стан, но сака да го замени за два помали.

А кој би имал таква потреба? Најчесто брачен пар што се разведува.

Практично, за тие двајца да започнат заеднички живот, било потребно да најдат семејство што се разведува. Сопруг и сопруга кои повеќе не сакале да живеат заедно можеле секој да се преселат во по еден помал стан, додека Божа и неговата сопруга би се вселиле во нивниот поранешен семеен дом. Колку и да звучи неверојатно, токму таков модел предвидувал законот.

Дури и кога би пронашле идеален пар за размена, постапката не завршувала тука.

Според тогашниот Закон за станбени односи, било неопходно да се добие согласност од сите три даватели на становите на користење. Дури потоа можел да се склучи договор за размена.

Со други зборови, бирократијата го имала последниот збор.

Правниот совет што го добил Божа бил јасен: доколку по склучувањето на бракот ниту еден од нивните два стана не ги задоволува потребите на заедничкото домаќинство, тие имале право да ги заменат за еден поголем стан. Но, за тоа било неопходно да пронајдат соодветен партнер за размена и да ги обезбедат сите потребни согласности.

Мистерија без крај

Што се случило со Божа и неговата избраничка, останало непознато. Не е познато дали успеале да најдат брачен пар пред развод, дали ја поминале сложената процедура и дали на крајот го добиле заедничкиот дом за кој сонувале.

Останало само нивното писмо како интересно сведоштво за едно време во кое станот бил многу посигурен отколку денес, но патот до соодветен станбен простор водел низ сложени прописи и необични животни околности.

Оваа приказна можеби најдобро покажува дека системот на станарско право имал свои предности, но знаел и значително да ги искомплицира дури и наједноставните желби на двајца луѓе - по венчавката да живеат заедно под ист покрив.

Извор: Kaldrma.rs
Фото: Facebook