Оваа земја сака со закон да го забрани намерното лажење од страна на политичарите

Во последните две години велшкиот Парламент пробува да се справи со намерното лажење од страна на политичарите и да ја обнови довербата на јавноста во демократијата.

Постои широка согласност меѓу партиите во Велс дека сегашниот систем нуди малку реални последици за нечесноста. Таа фрустрација сега се претвори во законодавна акција. Предлог-законот што би го направил нелегално давањето лажни или погрешни изјави за време на изборните кампањи во Велс ја помина својата прва фаза во Парламентот. Но, иако принципот зад законот бара поддршка, деталите - и брзината со која се турка напред - предизвикуваат зголемена вознемиреност.

Предложената забрана нема да биде готова за следните избори во Велс во мај. Дури и ако законодавството ги преживее преостанатите фази, нема да стапи во сила најрано до изборите во 2030 година.

Ова навело некои од членовите на Парламентот, вклучително и од владејачката Лабуристичка партија, да предупредат дека Велс ризикува брзо да донесе закон кој може симболично да биде задоволителен, но е правно неисправен. Еден член предупредил против донесување „лош закон на лош начин“, едноставно за „луѓето да се чувствуваат добро “. Други предупредуваат дека законот би можел ненамерно да ја ограничи слободата на говорот. Доколку се усвои, Велс ќе стане првата земја во светот што ќе го забрани политичкото лажење.

Во средиштето на загриженоста е следново - како да се забранат политичките лаги без да се поткопа самата демократска дебата?

Што подразбира законот?

Законот ги следи препораките дадени од комитетот за стандарди на Парламентот во февруари 2025 година. Тој повикува на практични реформи до 2026 година, заедно со долгорочни мерки за спречување намерна измама и од членовите на Парламентот и од кандидатите за избори. Сепак, клучно е што законот не воведува општа забрана за лажење од страна на политичарите откако ќе бидат избрани. Наместо тоа, тој се фокусира на изјавите дадени за време на изборните кампањи. Исто така, им дава на велшките министри овластување да создадат ново кривично дело за лажни или погрешни изјави, наменети да влијаат врз резултатите од изборите.

Веќе постојат некои заштитни мерки. Веќе е нелегално да се даваат лажни изјави за личниот карактер или однесувањето на кандидатот за време на изборите. Новиот предлог оди подалеку. Тој потенцијално опфаќа многу поширок опсег на политички говор, иако е нејасно точно колкав е опсегот.

За однесување надвор од изборните периоди, комитетот препорачува зајакнување на постојниот систем на истрага од страна на комесарот за стандарди на Парламентот наместо воведување кривични санкции.

Зошто слободата на говорот е камен на сопнување?

Загриженоста на критичарите на законот е што законодавството, како што е моментално напишано, не дефинира што се смета за „лажна или заведувачка“ изјава.

Без јасни граници, некои членови на Парламентот стравуваат дека политичарите едноставно може да изберат да не зборуваат за спорни прашања. Оваа загриженост е особено акутна во областите каде што доказите се развиваат, статистиката е оспорена или е потребна политичка процена.

Политичката дебата често вклучува размислување, толкување на нецелосни информации или презентирање на едната страна од сложен аргумент. Ова не е исто што и намерните лаги. Но, критичарите тврдат дека без прецизност, законот би можел да се мачи да направи разлика помеѓу намерна измама и легитимно несогласување.

Комитетот за стандарди - кој беше замолен од велшката влада да го испита предлогот - отиде подалеку. Оттаму велат дека не се убедени оти создавањето ново кривично дело ќе ја врати довербата на јавноста.

Исто така, постои проблем да се докаже дека изјавата е објективно лажна и постојат потенцијални конфликти со слободата на изразување. Според член 10 од Европската конвенција за човекови права, луѓето - вклучително и политичарите - имаат право на слобода на изразување, особено во политичката дебата. Иако тоа право не е апсолутно, секое ограничување мора да биде јасно дефинирано, пропорционално и неопходно. Комитетот предупредува дека нејасно напишаното кривично дело насочено кон политичкиот говор може да биде подложно на правен предизвик.

Предизвикот со кој се соочува велшкиот Парламент е деликатен. Мора да одлучи дали може да изготви закон кој е доволно конкретен за да се насочи кон намерна измама, доволно робустен за да издржи правен надзор и доволно флексибилен за да ја зачува грубоста на демократската дебата. Дали таа рамнотежа може да се постигне и дали законот ќе ги преживее следните фази – се прашања кои ќе одредат дали Велс ќе стане пионер во политичката чесност или само поучна приказна за брзото донесување закони.

Извор: theconversation.com

Фото: Freepik