На Универзитетот „Св. Климент Охридски“ – Битола во тек е запишувањето на 30 пријавени кандидати на
трет циклус студии во академската 2026/2027 година, што ќе се реализира од 29.10.2026 до 30.10.2026 година. Докторските студии претставуваат значаен чекор во унапредувањето на научната мисла и создавање кадри способни да придонесат кон решавање на современите општествени предизвици. Во таа насока, Универзитетот „Св. Климент Охридски“ – Битола како членка на Европската универзиотетска алијанса
КОЛОРС создава услови за развој на самостојни истражувачи преку квалитетно менторство, интердисциплинарен пристап и вклучување во меѓународни научноистражувачки текови. За можностите и перспективите за идните докторанти на УКЛО како двигатели на општествениот напредок и лидери на иднината, разговараме со проректорот за наука на Универзитетот, проф. д-р Горан Илиќ.
Kои се главните придобивки за кандидатите што ќе се запишат на трет циклус студии на УКЛО и што го издвојува Универзитетот како избор за идните докторанди?
Проректор Горан Илиќ: Третиот циклус студии на Универзитетот „Св. Климент Охридски“ – Битола претставува врв на академското и научното усовршување, каде што примарниот фокус е ставен врз градењето истражувачи оспособени одговорно и стручно да одговорат на современите општествени, економски и технолошки предизвици. Нашата стратегија за развој на науката на идните докторанди им обезбедува суштинска системска поддршка, современа истражувачка инфраструктура и директна интеграција во европскиот и глобалниот академски простор.
За разлика од масовните студиски модели, на УКЛО негуваме персонализиран академски пристап во кој секој докторанд тесно соработува со ментори кои се докажани и меѓународно признати истражувачи, добивајќи посветено внимание и насоки при профилирањето на својата научна мисла. Кандидатите ги третираме како рамноправни соработници во реалните научноистражувачки проекти на Универзитетот, со особен фокус на иницијативите усогласени со Целите за одржлив развој на Обединетите нации (UN SDGs), што гарантира висока општествена вредност и практична применливост на нивните докторски дисертации.
Меѓународната димензија на нашите докторски студии добива сосема нова вредност преку развиената мрежа на билатерални соработки и програмата Еразмус+, а особено преку полноправното членство на УКЛО во престижната Европска универзитетска алијанса „COLOURS“ и универзитетската алијанса „SustainEd“ под покровителство на ООН. Овие платформи за нашите докторанди значат широк спектар на отворени можности: од финансирани истражувачки престои и работа во современи лаборатории на реномирани европски универзитети, до меѓународно ко-менторство.
Со оглед на тоа што УКЛО опфаќа факултети и институти од техничко-технолошките, биотехничките и медицинските, па сѐ до општествените и хуманистичките науки, нудиме извонредна платформа за меѓусекторски и интердисциплинарни истражувања. Нашите докторски програми не се затворени во апстрактни теоретски рамки, туку се насочени кон креирање решенија за суштинските предизвици на регионот и државата, како што се енергетската и зелената транзиција, одржливото земјоделство и правно-политичките реформи. Со континуираното вложување во дигитализација на процесите, имплементацијата на Отворената наука и модернизацијата на капацитетите, создаваме современ екосистем кој максимално го олеснува истражувачкиот пат на кандидатите и им отвора врати кон глобалната научна сцена.
Колку докторските студии на УКЛО се поврзани со научноистражувачката работа и со меѓународните проекти на Универзитетот?
Проректор Горан Илиќ: Поврзаноста помеѓу докторските студии, научно-истражувачката работа и меѓународните проекти на Универзитетот „Св. Климент Охридски“ – Битола не е само формална, туку претставува основен темел на нашата долгорочна научна стратегија. За нас докторските студии не се класичен наставен процес, туку директен генератор на научната продукција и меѓународната видливост на Универзитетот. Нашите докторанди уште од самиот почеток се вклучуваат како рамноправни истражувачи во работните пакети на значајни европски и меѓународни проекти.
Овој истражувачки пристап природно отвора широки можности за меѓународна мобилност и модели на ко-менторство (cotutelle) со истакнати професори од реномирани европски универзитети, истовремено наметнувајќи високи стандарди за научно публикување со отворен пристап (Open Access). Нашата примарна цел е научноистражувачките резултати на докторандите да бидат објавени во престижни меѓународни списанија, што директно ја зголемува нивната лична цитираност и меѓународниот углед на УКЛО. Токму затоа, Универзитетот воспостави институционална практика за препознавање, валоризација и наградување на научната извонредност на истражувачите со афилијација на УКЛО кои објавуваат трудови во реномирани меѓународни списанија индексирани во базата Scopus. Во таа насока, редовно се доделуваат универзитетските признанија во категориите „најдобар научник“, „најдобар млад научник“ и „најплоден научник“, со што создаваме стимулативна, мотивирачка и здрава конкурентна истражувачка средина која суштински ги вреднува врвните научни резултати.
Паралелно со тоа, УКЛО донесе суштински стратешки одлуки за целосна имплементација на принципите на Отворена наука и јавна достапност на истражувачките резултати и ресурси, што претставува исклучително значаен параметар и во светските академски вреднувања. Особено импонира и охрабрува фактот што на престижното рангирање на Times Higher Education (THE) за 2026 година, УКЛО се позиционираше во интервалот од 1001. до 1500. место меѓу универзитетите во светот.
Притоа, најсилното научноистражувачко јадро на нашиот универзитет во 2026 година јасно се профилира околу Целите за одржлив развој SDG 8 (Достоинствена работа и економски раст) и SDG 16 (Мир, правда и силни институции), каде што УКЛО е рангиран на високото 401–600 место на глобално ниво. Овие резултати се директен показател за нашата континуирана научна продукција, високата општествена релевантност и изразената интердисциплинарност во областите на економскиот развој, работните односи, владеењето на правото и градењето силни, одржливи институции.
Универзитетот активно се вклучи во водечките меѓународни иницијативи и коалиции за реформа на научното вреднување, вклучително CoARA, Барселонската декларација за отворени истражувачки информации, OCEAN, DORA и Иницијативата за отворен пристап од Будимпешта.
Дополнително, нашата долгорочна посветеност на Целите за одржлив развој (SDGs) нѐ позиционираше во глобалната коалиција SustainEd предводена од Обединетите нации. Во оваа насока, Меѓународната научна конференција посветена на Целите за одржлив развој на ООН, во организација на УКЛО во 2026 година дополнително се зајакнува преку партнерството со меѓународните списанија „Sustainability“ (индексирано во Scopus и Web of Science) и „Challenges – Journal of Planetary Health“ на реномираната издавачка куќа MDPI. Истовремено, нашето универзитетско списание „Horizons – International Scientific Journal“, кое во јули 2026 година беше индексирано во престижната светска база за списанија со отворен пристап DOAJ (Directory of Open Access Journals), стратешки го насочи својот фокус токму кон Целите за одржлив развој, прераснувајќи во интердисциплинарна академска платформа за научна комуникација која значително ја зголемува меѓународната видливост на УКЛО и ја зајакнува неговата улога во заедницата — и на локално и на глобално ниво.
Крајната цел на универзитетскиот менаџмент е по одбраната на докторската дисертација, кандидатот од УКЛО да не излезе само со диплома и академска титула, туку како комплетно изграден и профилиран научник со богато меѓународно портфолио, практично искуство во водење проекти и цврсто воспоставена глобална мрежа на контакти.
Колку и како членството на УКЛО во европската алијанса КОЛОРС отвора нови, дополнителни можности за научна соработка, мобилност и интернационализација и кои би биле придобивките за идните доктори на науки?
Проректор Горан Илиќ: Членството на Универзитетот „Св. Климент Охридски“ – Битола во Европската универзитетска алијанса КОЛОРС (COLOURS – COLlaborative innOvation for sUstainable Regional reSilience) претставува историски исчекор и суштинска трансформација на нашата научноистражувачка и докторска платформа. Како дел од оваа престижна иницијатива за Европски универзитети, силно поддржана од Европската комисија, УКЛО застана рамо до рамо со реномирани универзитети од Германија, Франција, Италија, Шпанија, Шведска, Полска, Хрватска и Летонија. Ова стратешко сојузништво успешно ги надминува географските и институционалните бариери, отворајќи директен коридор за целосна интеграција на нашите научници и докторанди во Европскиот истражувачки простор (ERA).
Преку доследната примена на принципите на Отворена наука (Open Science), алијансата поттикнува слободен проток на знаење, отворени истражувачки податоци и заеднички научно-публикациски платформи, со што драстично се зголемуваат цитираноста и меѓународната видливост на нашите трудови.
За кандидатите на трет циклус студии, влезот во КОЛОРС го трансформира традиционалниот концепт на докторат во автентично европско истражувачко искуство. Докторандите добиваат реална можност за меѓународно ко-менторство (cotutelle) со водечки европски професори, што на нивните дисертации им дава директна меѓународна верификација и компаративна вредност. Преку посебните фондови на алијансата и програмата Еразмус+, на кандидатите им се обезбедени целосно финансирани истражувачки престои, лабораториски обуки и теренски истражувања на универзитетите партнери без никаков финансиски товар. Дополнително, тие имаат можност да посетуваат специјализирани модули, летни и зимски интердисциплинарни школи на ниво на целата алијанса, стекнувајќи напредни методолошки и преносливи вештини.
Истражувањата во рамките на КОЛОРС се суштински насочени кон реалните општествени предизвици, ставајќи посебен акцент врз зелената транзиција, дигиталната трансформација и регионалната отпорност, во целосна корелација со Целите за одржлив развој на ООН. Докторандите што се дел од ваквите меѓународни мрежи завршуваат со богато европско портфолио и директни врски со европски академски партнери, што им обезбедува извонредна конкурентност на глобалниот пазар на труд. Денес, запишувањето на докторски студии на УКЛО не значи само студирање на локален универзитет, туку директен влез во мрежа на европски универзитетски капацитети каде што секој докторанд се развива во меѓународно признаен научник.
Која е пораката од УКЛО до младите истражувачи и сите заинтересирани кандидати кои размислуваат да го продолжат своето образование на докторски студии на УКЛО?
Проректор Горан Илиќ: Пораката од Универзитетот „Св. Климент Охридски“ – Битола до младите истражувачи и сите идни докторанди е јасна и недвосмислена: докторските студии не значат само стекнување на највисоката академска титула, туку претставуваат храбра одлука да бидете креатори на ново знаење, двигатели на општествениот напредок и лидери на иднината. Современиот свет се соочува со комплексни предизвици, од зелената и енергетската транзиција, дигиталната трансформација и безбедносните прашања, па сѐ до одржливиот развој и зачувувањето на општествените вредности. Одговорите на овие предизвици мора да произлезат токму од критичката научна мисла, иновативноста и храброста да се преиспитаат постојните парадигми, при што младите истражувачи треба да бидат активни чинители на промените, а не пасивни набљудувачи на процесите.
Инвестицијата во сопственото научно усовршување е највредниот влог во иднината, а вратите на УКЛО се ширум отворени за сите кои веруваат во силата на знаењето, сакаат да остават личен печат во науката и се подготвени да создаваат решенија од кои директна придобивка ќе има целото општество.
Како траен патоказ за секој што одлучил да чекори по патот на науката, останува безвременската мисла на американскиот филозоф Алан Блум: „Образованието е движење од темнина кон светлина“.
Нека вашиот избор за докторски студии на Универзитетот „Св. Климент Охридски“ - Битола биде токму тој одлучувачки чекор - патување низ кое со сопствениот истражувачки труд ќе создавате нова научна светлина, ќе ги поместувате границите на знаењето и ќе градите посветла иднина за целата заедница.
(Комерцијална објава)