Денес речиси е непознато дека во Белград некогаш, во текот на 70-тите и 80-тите години на 20 век, во времето на општествената сопственост, постоеле нелегални „агенции“ за издавање ненаселени „општествени простории“, односно станови.
Празните станови често биле мета на оние што сè уште немале покрив над главата во градот во кој пристигнале со намера засекогаш да останат. Помош во тој „бизнис“ им нуделе нелегални агенции за изнајмување станови, кои како клиенти имале дури околу 50.000 семејства во Белград.
Во прилог на агентите одело и тоа што општините и работните организации на кои им припаѓале становите не воделе добра евиденција за празните станови.
Ловците на празни станови имале предност поради бавниот и комплициран начин на стекнување станарско право во претпријатијата: долги ранг-листи, тешко стекнати бодови, расправии околу носителите на станарското право... Во прилог им одела и негрижата за општествениот имот.
А кога на тоа ќе се додаде и неофицијалниот податок дека низ престолнината во ерата на југословенскиот социјализам постојано „циркулирале“ од 7.000 до 8.000 ненаселени станови, станува јасно како се појавил пазар на кој се нудело туѓо, а ничие.
Дека сè отишло предалеку сведочеле и написите во тогашните медиуми, кои ја информирале јавноста дека постои голема новобелградска агенција, која подоцна се поделила на неколку помали.
Агентите не нуделе само станови, туку и празни пералници, потпокриви и секаков друг простор во кој можело да се живее. Низ престолнината нашироко се раскажувало за еден пензионер кој бил највешт во издавањето празни и туѓи станови.
Приказната за неговата вештина се проширила меѓу „бездомниците“, па тој почнал да ги наплаќа своите услуги.
Никој, за жал, не можел да ги изброи сите аматери во главниот град кои се занимавале со оваа дејност, а пензионерот тврдел дека општината Вождовац, каде што „работел“, нема поим што се случува со становите.
Надлежните, се разбира, не сакале да ги признаат своите пропусти во грижата за становите што им биле доверени и тврделе дека ја имаат целата ситуација под контрола.
На пример, во Вождовац објаснувале дека за секое нелегално вселување покренале постапка и дека една третина од случаите биле позитивно решени, додека другите го чекале судскиот епилог. Од друга страна, претставниците на Нов Белград признале дека не знаат ништо за дури 610 свои станови, освен дека се во нивна сопственост. И во Земун биле подготвени да преземат дел од одговорноста и се чинело дека знаеле дека проблемот постои.
Така, општествените станови биле предмет на најразлични злоупотреби, имале нерегулиран статус и обезбедувале покрив над главата и за оние на кои не им биле наменети.
Дури со можноста за откуп во 90-тите и претворањето на општествената сопственост во приватна, почнале да се менуваат положбата и статусот на недвижностите на новоформираниот пазар, за во 21 век засекогаш да исчезне поимот „општествена сопственост“, а недвижностите да станат целосно приватна сопственост.
Сепак, останало непознато колку ловци на празни станови подоцна успеале да станат сопственици на стан во кој се вселиле без каква било правна основа, во времето кога тоа било можно.
Денес звучи неверојатно дека било можно прво да станеш станар, а потоа и сопственик на стан без никаква правна основа, речиси бесплатно, со помош на сопствената дрскост и „агенција“, односно група ловци на празни станови.
Извор:
Kaldrma.rs
Фото:
Facebook