Најновиот меѓународен извештај од Програмата за меѓународно оценување на учениците (ПИСА), која ја спроведува Организацијата за економска соработка и развој - ОЕЦД, открива сериозен глобален тренд на стагнација и пад на знаењата кај 15-годишниците. Дигиталните одвлекувања на вниманието, прекумерната употреба на технологија и вештачка интелигенција, како и хроничниот дефицит на наставен кадар ги поткопуваат основните академски вештини низ светот, додека македонскиот образовен систем се соочува со загрижувачки ниски резултати.

Екраните и брзиот содржински ритам ги уништуваат вештините за читање

Според глобалното истражување на ОЕЦД, кое опфати 760.000 ученици во 91 земја и регион, просечните резултати во повеќето држави продолжуваат да бележат пад.

Најизразен пад е забележан кај читањето, каде што просекот на земјите членки на ОЕЦД е намален за дури 28 бода од 2015 година наваму. Аналитичарите предупредуваат дека преминот кон дигитално читање, површното прелистување на социјалните мрежи и исчезнувањето на навиката за читање од задоволство директно ја нарушуваат способноста за разбирање посложени текстови.

Сличен пад од 22 бода во изминатата деценија е забележан и по математика, додека постигнувањата по природни науки остануваат релативно стабилни. Извештајот првпат ја анализира и улогата на вештачката интелигенција, при што е утврдено дека учениците кои не ги препуштаат училишните задачи на чет-ботови постигнуваат значително повисоки резултати и покажуваат поголема самостојност.

Англија му пркоси на трендот, но ОЕЦД предупредува на подлабок системски пад

Додека повеќето развиени земји бележат пад, учениците од Англија остварија подобри резултати од повеќето свои меѓународни врсници по математика, читање и природни науки, помагајќи му на Обединетото Кралство да се зацврсти меѓу 10. најдобри во светот.

Покрај напредокот во природните науки, посебно се издвојува англискиот резултат во читање, кој ги надмина Австралија, САД, Финска и Франција. Сепак, општата слика на ОЕЦД за глобалното образование останува песимистичка, посочувајќи дека мнозинството 15-годишници во моментов покажуваат ниво на знаење какво што во минатото се очекувало од 14-годишни ученици.


Образовниот кадар пред колапс, учениците го препуштаат размислувањето на технологијата

Глобалниот синдикат на просветните работници, „Интернационала на образованието“, порача дека овие поразителни резултати не се изненадување со оглед на тоа што владите системски не го решаваат дефицитот на наставен кадар.

Генералниот секретар Дејвид Едвардс истакна дека вештачката интелигенција не може да биде замена за квалитетното училишно образование. Според него, прекумерната употреба на технологија води кон тоа децата да го препуштат сопственото размислување на ботови наместо да развиваат критичка мисла.

Извештајот покажа дека дури четири од десет училишта во земјите на ОЕЦД се соочуваат со недостиг на наставници, што директно го попречува квалитетот на наставата. Организацијата побара итно зајакнување на јавните образовни системи и инвестирање во добро обучени наставници кои ќе работат во помали паралелки.

Состојбата во Македонија: Повеќе од половина од 15-годишниците се функционално неписмени

Резултатите за Северна Македонија покажуваат загрижувачка стагнација и пад, позиционирајќи ги македонските ученици значително под меѓународниот просек. Според податоците од тестирањето, македонските ученици постигнаа 380 бода по математика, 378 бода по природни науки и 357 бода во читање со разбирање, што ја става земјата на самото дно во регионот, зад Словенија, Хрватска, Црна Гора, Србија и Албанија, а единствено пред Косово.

Посебно алармантен е податокот што дури 74 отсто од 15-годишниците во Македонија не го достигнуваат ниту основното ниво на читање со разбирање (ниво 2), односно имаат сериозни потешкотии да анализираат информации, да препознаат факт од мислење или да извлечат заклучок од посложен текст. Исто така, над 35 отсто од учениците пријавиле дека мобилните телефони и дигиталните уреди редовно им го одвлекуваат вниманието за време на часовите, што дополнително се одразува врз огромниот јаз во знаењето и ја нагласува итноста од темелни образовни реформи.

На самиот врв од глобалното рангирање се источноазиските земји, предводени од Сингапур. Во групата со највисоки постигнувања се и Јапонија, Јужна Кореја, Тајван, кинеските региони и Естонија. Од земјите на Европската Унија, Ирска оствари најдобар резултат во читање, а над просекот во повеќе категории се позиционираа и САД и Австралија.

Извор: The Guardian | DW | ei-ie.com | OECD.org
Фото: Magnific