Стеблата од авокадо имаат необичен начин на размножување - нивните цветови во текот на денот функционално го „менуваат полот“. Овој механизам е познат повеќе од еден век, но научниците дури сега ја открија генетската основа што го контролира.
Цветовите од авокадо имаат и машки и женски репродуктивни органи, но растението се стреми да избегне самоопрашување. Тоа го постигнува со механизам познат како временска дихогамија, при кој истиот цвет во различни периоди функционира како женски или машки.
Стеблата се поделени на два типа. Кај авокадото од типот А, цветовите функционираат како женски наутро, а како машки попладне. Кај типот Б се случува обратното. Оваа распределба го поттикнува опрашувањето меѓу различни стебла.
За да откријат што го контролира овој процес, истражувачите мапираа геноми од стотици стебла авокадо и ја следеа активноста на гените во текот на денот. Истовремено набљудуваа илјадници цветови, бележејќи кога се отвораат и затвораат.
Открија дека клучна улога има генот наречен СДМУБ, чија активност осцилира како часовник и одредува дали растението ќе има шема на цветање од типот А или Б. Генот постои во две варијанти: стеблата од типот А имаат по една копија од секоја, додека стеблата од типот Б имаат две копии од рецесивната варијанта.
Научниците сметаат дека овој генетски систем настанал пред повеќе од 42 милиони години, а откритието би можело значително да го забрза одгледувањето нови видови авокадо.
Досега одгледувачите не можеа да знаат дали младото стебло ќе биде од типот А или Б сѐ додека не процути, а на авокадото може да му бидат потребни дури 10 до 15 години за првпат да развие цветови. Благодарение на новите генетски маркери, типот на растението сега ќе може да се утврди многу порано.
Тоа е посебно корисно во комерцијалните засадувања. Во Калифорнија околу 10 отсто од овоштарниците може да се засадат со стебла од типот Б за да помогнат во опрашувањето на стеблата од типот А. Меѓутоа, плодовите од типот Б главно се помалку комерцијално посакувани од популарното хас авокадо, кое му припаѓа на типот А.
Новото откритие ќе им овозможи на одгледувачите да ги изберат посакуваните растенија додека се сѐ уште млади, наместо со години да чекаат да процутат, со што ќе заштедат време, труд и простор во овоштарниците.
Извор:
Science Alert
Фото:
Wikimedia Commons