Падот на светските берзи го обележа вчерашното тргување откако ескалацијата на војната во Иран избриша околу шест трилиони долари од пазарната вредност, додека инвеститорите стравуваат од шок на стагфлацијата.
Силен раст на цените на енергијата, остар пад на финансиските пазари и претстојна инфлација создаваат сценарио кое потсетува на најлошите денови на стагфлација - економска состојба кога цените дивеат, а економијата стои или паѓа.
Енергетски шок - нафта на прагот од 120 долари
Првиот и најтежок удар дојде од енергетските берзи. Цената на барел сурова нафта веќе достигна над 100 долари, а во еден момент достигна 119 долари, што е највисоко ниво уште од 2022 година.
Главната причина е стравот од целосна блокада на Ормускиот Проток. Преку овој стратешки премин поминува петтина од вкупната светска нафта и огромни количини течен природен гас. Секое нарушување на оваа точка моментално ги покачува трошоците за транспорт и производство, што директно се прелева врз цените на намирниците и трошоците за живот на граѓаните.
Директорката на Меѓународниот монетарен фонд (ММФ), Кристалина Георгиева, испрати драматично предупредување од симпозиумот во Јапонија. Таа истакна дека новиот конфликт ја тестира отпорноста на глобалната економија.
- Мојата препорака до креаторите на политики во ова ново глобално опкружување е да помислат на незамисливото и да се подготват за тоа - порача Георгиева.
Таа изнесе и конкретна, неоптимистична пресметка: ако цените на нафтата пораснат само за 10 отсто и останат на тоа ниво, глобалната инфлација автоматски ќе скокне за 0,4 процентни поени. Тоа не е само статистика, туку реално осиромашување на населението.
Владите на државите кои зависат од увоз на енергија веќе се во состојба на подготвеност. Премиерката на Јапонија, Санае Такаичи, потврди дека нејзината влада итно разгледува воведување субвенции од државните резерви за да ги сопре цените на горивото и да го заштити стандардот на граѓаните. Овој потег покажува дека енергетската криза повеќе не е само економско, туку првокласно политичко прашање.
Берзите во пад: инвеститорите бегаат во „сигурни пристаништа“
Финансиските пазари реагираа нервозно и агресивно. Инвеститорите масовно го повлекуваат капиталот од ризичните акции и го префрлаат во обврзници и злато. Ова создава дополнителен проблем за компаниите за кои сега е потешко и поскапо да дојдат до кредити потребни за опстанок и инвестиции.
Дилема на централните банки: меѓу инфлација и рецесија
Централните банки се најдоа пред „неможен“ избор:
Зголемување на каматите: Неопходно за ограничување на инфлацијата, но ризик од целосно потиснување на економскиот раст.
Поддршка на растот: Ако не дејствуваат, инфлацијата ќе продолжи да ги „јаде“ заштедите и платите.
Во Европа, индустријата која штотуку закрепна од претходните шокови повторно е на колена поради цените на енергентите. Во Азија, падот на довербата на потрошувачите се заканува да го запре регионалниот раст.
Клучното прашање е: Дали конфликтот ќе добие брзо дипломатско решение кое би ги смирило пазарите или влегуваме во период на трајна стагфлација која ќе ја промени економската карта на светот?
Извор:
6yka.com
Фото: Freepik