Необична глетка ги пречекува посетителите на Лемо, село во планинското подрачје Тораја, во индонезиската покраина Јужен Сулавеси. Ако се најдете во тој крај, може да помислите дека гледате во луѓе кои излегле на балконите и застанале да ги набљудуваат полињата под своите куќи. Облечени се, имаат препознатливи црти на лицето и стојат поредени зад дрвена ограда. Но тие неподвижни набљудувачи всушност се тау-тау, дрвени фигури на покојниците, а зад нив се наоѓаат гробници изделкани во карпата.
Во Лемо односот кон смртта и кон преците во голема мера се разликува од обичаите на кои сме навикнати. Гробниците се нераскинлив дел од природата, а ликовите на покојниците остануваат како видлив потсетник за нивните потомци. Некои се поедноставни, други изработени со многу детали, од брчките на лицето до облеката која потсетува на онаа што покојникот ја носел за време на животот.
Фигурите тау-тау ги претставуваат починатите, а според традиционалните верувања, имаат и улога на чувари на гробниците и заштитници на живите. Нивната изработка некогаш била поврзана со имотните семејства, па зборувале и за општествената положба на покојникот.
Обичаите на народот Тораја
За да се разбере зошто дрвените ликови стојат над полињата, треба да се запознаат обичаите на народот Тораја. Во нивното традиционално сфаќање смртта е процес кој се довршува со погребни обреди. Во некои семејства телото на починатиот останува во куќата со месеци, па дури и со години, додека се подготвува последниот испраќач. За да го сочуваат, по смртта го третираат со формалин, кој го забавува распаѓањето, а со текот на времето телото се суши и се мумифицира.
Во тој период покојникот се смета за болен или за заспан, а семејството продолжува да се грижи за него и да го вклучува во секојдневието. Обичајот не е еднаков во сите заедници, ниту пак го практикуваат сите семејства.
Причината за долгото чекање делумно лежи и во организацијата на погребот. Рамбу Соло, како што се нарекува погребната церемонија, може да собере голем број роднини и гости. Обредите, заедничката гозба и традиционалните танцови се дел од испраќањето со кое покојникот, според верувањето, преминува кај предците.
Посебна улога имаат биволите, кои се ритуално жртвувани. Во традиционалното верување се поврзани со патувањето на покојникот во задгробниот свет. Нивниот број зависи од положбата на покојникот и од размерите на церемонијата, а месото им се дели на учесниците. Таквото испраќање за семејството претставува голема и изискувачка свеченост.
Фото: принскрин/јутјуб