Контактот со очите изгледа како ситница во секојдневната комуникација, но начинот на кој гледаме некого може многу да каже за нашиот интерес, самодовербата и односот кон таа личност. Истражувањата покажуваат дека соодветниот контакт со очите може да придонесе за впечаток на доверба, сигурност и интелигенција, но и да ја направи личноста повпечатлива и полесна за помнење.

Зошто грешиме и во што би можел да биде проблемот?

Проблемот настанува кога погледот несвесно испраќа поинаква порака од онаа што сакаме да ја испратиме. Избегнувањето на погледот може да изгледа како незаинтересираност, додека премногу интензивното гледање може да предизвика непријатност. Добрата вест е дека контактот со очите претставува социјална вештина која може да се развива и подобрува.

1. Целосно избегнување на контактот со очите

Една од најчестите грешки е целосното избегнување на погледот. Кај некои луѓе директниот контакт со очите едноставно создава непријатност, додека кај други зад таквото однесување стојат срам, трема или социјална анксиозност. Без оглед на причината, соговорникот не мора нужно да знае што стои зад избегнувањето на погледот. Поради тоа, ваквото однесување може погрешно да го протолкува како незаинтересираност, несигурност, отсуство на внимание или неискреност.

Важно е избегнувањето на контактот со очите да не се толкува автоматски како доказ дека некој нешто крие. Говорот на телото нема толку едноставен „речник“, а една невербална реакција сама по себе не е доверлив показател за нечии намери.

2. Предолго и интензивно гледање в очи

На другиот крај од спектрумот се наоѓа непрекинатиот и многу интензивен контакт со очите. Природниот разговор подразбира моменти кога го гледаме соговорникот, но и кратки прекини на погледот. Кога тие прекини ќе изостанат, другата личност може да се запраша зошто некој толку интензивно ја набљудува. Долготрајното гледање може да предизвика непријатност, дури и кога личноста нема лоша намера.

Широко отворените очи и упорното гледање можат да се поврзат и со гнев, закана или агресивно однесување. Поради тоа, повеќе контакт со очите не значи нужно и подобра комуникација.

3. Гледање во челото, рацете или други делови од телото

Личностите на кои им е непријатно да го гледаат соговорникот директно в очи понекогаш несвесно го префрлаат погледот на неговото чело, раце или некој друг дел од телото. И ова може да испрати несакана порака. Соговорникот може да стекне впечаток дека ни е досадно, дека не го слушаме или дека од некоја причина сме фокусирани на одреден дел од неговиот изглед.

Особено непријатна ситуација настанува кога личноста ќе забележи дека некој упорно ѝ гледа во одреден дел од телото. Тогаш може да стане несигурна и да почне да размислува дали постои нешто необично во нејзиниот изглед.

4. Поглед кој постојано „бега“ низ просторијата

Погледот во подот, таванот, телефонот, вратата или предметите во просторијата може да остави впечаток дека со мислите сме на друго место. Кога очите постојано преоѓаат од еден предмет на друг, соговорникот може таквото однесување да го протолкува како расеаност, нервоза или желба разговорот што побрзо да заврши.

Тоа не мора да значи дека личноста навистина не слуша. Немирот на погледот може да биде последица на непријатност, анксиозност или навика. Сепак, во комуникацијата не е важна само намерата, туку и начинот на кој другата личност го доживува нашето однесување.

5. Забораваме дека контактот со очите нема исто значење во сите култури

Правилата за контакт со очите значително се разликуваат меѓу културите, па она што во една средина претставува знак за самодоверба, во друга може да се протолкува сосема поинаку.

Во многу западни култури директниот поглед се поврзува со заинтересираност, сигурност и активно учество во разговорот. Во некои други култури долготрајниот директен контакт со очите може да се доживее како непристојност, предизвикување или недостиг на почит, особено во комуникацијата со постари лица или авторитети.

Затоа говорот на телото секогаш треба да се набљудува во културен и социјален контекст.

6. Во друштво гледаме само во една личност

Кога разговараат повеќе луѓе, лесно се случува погледот несвесно да го насочиме само кон една личност. Тоа е особено често ако таа ни е попозната и ни нуди чувство на сигурност. Меѓутоа, личноста на која ѝ го подаруваме речиси целото внимание може да се почувствува непријатно, додека другите учесници во разговорот можат да стекнат впечаток дека ги игнорираме или дека нивното присуство не е важно.

Зошто контактот со очите е толку важен за односите со другите луѓе

Погледот претставува еден од најважните делови на невербалната комуникација. Со него покажуваме дека слушаме, го следиме разговорот и дека нè интересира она што другата личност го зборува. Соодветниот контакт со очите може да придонесе за чувство на меѓусебна почит, доверба и поврзаност. Со погледот пренесуваме и емоции кои понекогаш не ги изговараме - наклонетост, загриженост, радост, љубопитност или разбирање.