Додека во многу делови од светот клима-уредот одамна е стандард во речиси секој дом, во Германија го имаат само околу 6 % од домаќинствата.

Иако топлотните бранови се сè почести и поинтензивни, високите трошоци, начинот на градба и односот кон климатизацијата и понатаму ја забавуваат нивната поширока употреба. Во Соединетите Американски Држави, Австралија и Јапонија жешките летни месеци се поподносливи благодарение на студениот воздух што доаѓа од клима-уредите. Сепак, во голем дел од Европа решението често е многу поедноставно - да се спуштат ролетните, да се вклучи вентилатор и да се има при рака доволно студена вода.

Според податоците на американското министерство за енергетика, околу 90 % од луѓето во САД имаат клима-уред во својот дом. Во Европа, која има слична клима, тој процент изнесува само 20 %, иако постојат големи разлики меѓу државите. Во Шпанија околу половина од домаќинствата имаат централни системи за ладење, додека во Германија тој удел е само околу 6 %.

Клима-уредите не беа потребни

За тоа постои добра причина. До неодамна клима-уредите во многу европски земји, особено на северот, не се сметаа за неопходни. Меѓувладиниот панел за климатски промени на Обединетите нации (ИПЦЦ) покажа дека екстремните топлотни појави се зголемуваат побрзо отколку што предвидуваа климатските модели, особено во Западна Европа.

Неодамнешната анализа на европското истражувачко партнерство „Климамитер“, кое ги анализира екстремните временски услови, покажа дека температурите во јуни 2026 година биле за околу 2 до 4 °C повисоки отколку што би биле во слични услови на крајот на 20 век.

Според италијанскиот истражувач Томазо Алберти, кој соработува со „Климамитер“, оваа ситуација доведува до нагол раст на побарувачката на електрична енергија за ладење.
Побарувачката за клима-уреди и разладни уреди во Германија порасна за 75 % во периодот меѓу $2019$ и $2024$ година, која беше најтоплата година откако се вршат мерењата.

Отпор кон клима-уредите

И покрај тој тренд, отпорот кон клима-уредите сè уште постои во Европа, изјави заменик-генералниот секретар на Еуровент, Стајн Ренебуг.

- Во советите за тоа како да се остане разладен, кои кружат на социјалните мрежи, сè уште гледам препораки да се избегнува користењето клима-уреди. Ладењето сè уште премногу често се смета за луксуз - рече тој, додавајќи дека високите температури претставуваат сериозен ризик за јавното здравје. Во Европа секоја година има десетици илјади смртни случаи поврзани со горештините.

Повеќето Европејци сметаат дека нивните домови не им помагаат да останат разладени во текот на летото. Многу куќи и станови во Германија и во други делови на Северна Европа се проектирани така што да ја задржуваат топлината во текот на студените месеци, а не да овозможуваат максимално ладење кога ќе настапат горештините.

Едно неодамнешно истражување покажа дека речиси половина од испитаниците во Европската Унија се одлучиле за подобро засенчување и изолација за да се заштитат од горештините. Сепак, многумина сега размислуваат за вградување клима-уреди.

Вградувањето клима-уреди во постарите европски станбени објекти може да биде предизвик

- Иако системите за ладење лесно се вградуваат во новите станбени и деловни објекти, нивното дополнително вградување во постојната инфраструктура е многу посложено - се наведува во анализата. Поголемите реновирања овозможуваат поставување нови системи, но историските градови во Европа често имаат дополнителни регулаторни и естетски пречки.

Освен тоа, на многу потстанари правилата не им дозволуваат да постават разладни уреди во изнајмените станови или тие самите не се подготвени да инвестираат во туѓа недвижност. Затоа луѓето во Германија, Данска и Австрија, каде што околу половина од населението живее во изнајмени станови, се одлучуваат за помалку ефикасни решенија за ладење.

Трошоците се уште една причина поради која многу Европејци се откажуваат од вградување клима-уреди. Растот на цените на енергијата го прави ладењето скапо, а 38 % од испитаниците во истражувањето спроведено во ЕУ покажале дека не можат да си дозволат да го одржуваат својот дом разладен.

Грижата за животната средина, исто така, ја забави пошироката употреба на клима-уредите во Европа. Одредени студии покажаа дека употребата на клима-уреди може да ја зголеми надворешната температура за неколку степени, создавајќи маѓепсан круг.

Постојат еколошки поприфатливи алтернативи за стандардните клима-уреди

- Новите згради можат да бидат проектирани така што да имаат помала потреба од ладење, а можат да користат и алтернативи за системите за климатизација - изјави Жан-Себастијан Брок од Институтот за европска енергетска и климатска политика.

Тие алтернативи вклучуваат проектирање на објектите кое овозможува слободно струење на воздухот низ просториите, како и користење материјали што помалку ја задржуваат топлината. Исто така, се користат и подобри решенија за заштита од сонцето, како ролетни, тенди и натстрешници. Топлинските пумпи, иако главно се поскапи, можат да служат и за греење и за ладење на домот и да помогнат во намалувањето на вкупните емисии на јаглерод диоксид на домаќинството.