Додека најголемите европски економии со години се борат со слаб раст, Полска го продолжува својот голем економски подем и се приближува до границата која до неодамна изгледаше речиси незамислива, пишува Бизнис инфо.
Земјата, која пред нешто повеќе од две децении, при влезот во Европската Унија, имаше номинален БДП од околу 256 милијарди долари, денес е економија вредна повеќе од билион долари. Полска во меѓувреме стана шестата најголема економија во Европската Унија, а нејзиниот подем сè повеќе привлекува внимание. Германски „Дер Шпигел“ оваа година ја опиша Полска како „новата Германија“, односно земја која покажува економска динамика каква што некогаш се поврзуваше со најголемата европска економија. Германскиот магазин посебно укажа на развојот на домашните компании, технолошкиот сектор, претприемништвото и повеќегодишниот силен раст.
Од 256 милијарди до повеќе од билион долари
Размерите на полската трансформација можеби најдобро ги покажуваат две бројки. Кога Полска во 2004 година влезе во Европската Унија, нејзиниот номинален БДП изнесуваше околу 256 милијарди долари. Според најновите податоци на Светската банка, во 2025 година достигна околу 1,04 билиони долари, односно над илјада милијарди долари.
Тоа значи дека, мерено во тековни долари, големината на полската економија за нешто повеќе од две децении е четирикратно зголемена. Секако, дел од тој раст е последица на инфлацијата и промените на девизниот курс, но зад бројките стои и долг период на реален економски раст. Од влезот во ЕУ, Полска во просек растеше речиси 4 проценти годишно, а последниве години повторно се издвојува меѓу големите европски економии. Во 2025 година полскиот реален БДП порасна за 3,6 проценти, додека економијата на Европската Унија растеше околу 1,5 проценти.
Растот дополнително се забрза
Најновите податоци покажуваат дека замавот не е изгубен. Полскиот статистички завод објави дека економијата во вториот квартал од 2026 година пораснала за 3,9 проценти во споредба со истиот период од претходната година. Во споредба со првиот квартал растот изнесувал еден процент. Европската комисија за целата 2026 година очекува раст од 3,5 проценти, со силна домашна потрошувачка и високо ниво на инвестиции финансирани со европски средства. Тоа е особено интересно кога ќе се спореди со Германија. Германија последниве години минуваше низ продолжена економска стагнација, а Бундесбанк за 2026 година очекува раст од само околу 0,6 проценти.
Пред 20-ина години Полска се набљудуваше првенствено како голема производствена база на западноевропските компании - земја со поевтина работна сила, блиску до Германија и внатре во заедничкиот европски пазар. Таа слика се менува. Полските компании сè почесто купуваат компании во Западна Европа. Полските компании во текот на 2025 година најавија 22 аквизиции во Западна Европа, најмногу откако се следат таквите податоци. Дури девет се однесуваа на компании во Германија. Истовремено растат ИТ, финансиските и деловните услуги, логистиката, производството, прехранбената индустрија и низа домашни компании кои повеќе не гледаат само на полскиот пазар. Тоа е важна промена: капиталот повеќе не оди само од Запад кон Полска.
На Германија Полска ѝ стана поважна од Кина
Уште еден податок покажува колку се промени економската карта на Европа. Германскиот извоз во Полска во првата половина од 2026 година порасна за 9,2 проценти, на 53,8 милијарди евра. Со тоа Полска стана четвртиот најголем извозен пазар за Германија, зад САД, Франција и Холандија.
Кина падна дури на деветтото место, со 36,3 милијарди евра германски извоз. Со други зборови, земјата која некогаш првенствено зависеше од германскиот капитал денес станува пазар чиј раст им помага и на германските компании.
Голем дел од сегашниот полски замав доаѓа од инвестициите. ММФ на почетокот на годината процени дека фиксните инвестиции во Полска во текот на 2026 година би можеле да пораснат за 8,1 процент. Европската комисија, исто така, очекува силен придонес од инвестициите, особено поради забрзаното користење на европските фондови, но и сè поголемиот домашен удел во огромните издвојувања за одбраната.
Полска вложува во железници, патишта, енергетика, дигитална инфраструктура и одбранбена индустрија, додека големиот домашен пазар со околу 37 милиони жители ѝ дава на економијата нешто што повеќето држави од Централна и Источна Европа го немаат - голема внатрешна побарувачка. Силниот домашен пазар економистите го наведуваат како една од важните тајни на полскиот успех.
Следната голема граница - Швајцарија
Сето тоа ја доведува Полска пред посебно интересна граница. По вкупната големина на економијата се приближи до Швајцарија, една од најбогатите и најразвиени држави во светот. Иако претходно медиумите објавија дека Полска веќе ја престигнала Швајцарија, според ревидираните податоци на ММФ, тоа сепак не се случило, но ќе дојде до тоа во наредните две години.
Важно е да се нагласи дека овде се зборува за вкупниот номинален БДП, а не за богатството на населението. Полска има околу четири пати повеќе жители и Швајцарија уште долго ќе остане далеку побогата кога БДП ќе се подели со бројот на жители.
Но, за економската и политичката тежина на една држава, вкупната големина на економијата сепак е многу важна. Според најновите прогнози, полската економија продолжува да расте значително побрзо. ММФ моментално за Полска очекува реален раст од околу 3,5 проценти во 2026 година, додека за Швајцарија предвидува само 1,1 процент.
Доколку сегашните трендови продолжат, Полска во наредните години би можела да ја престигне Швајцарија по номиналниот БДП и дополнително да се приближи до групата 20 најголеми економии во светот.
Тука треба да се направи важна разлика. Престигнувањето на Швајцарија не би значело дека просечниот Полјак станал побогат од просечниот Швајцарец. Далеку од тоа. Полскиот БДП по жител во 2025 година изнесуваше околу 28.400 долари, според податоците на Светската банка.
Швајцарија останува меѓу најбогатите држави во светот, со многу поголема продуктивност и приходи по жител. Полскиот успех треба да се набљудува како приказна за вкупната економска сила и големото приближување кон Западот, а не како завршена конвергенција на животниот стандард.
Постојат и сериозни ризици
Полското економско чудо не е без проблеми. Најголемиот меѓу нив моментално се јавните финансии. Европската комисија очекува буџетскиот дефицит оваа година да изнесува дури 6,5 проценти од БДП, додека јавниот долг од 59,7 проценти од БДП во 2025 година би можел да порасне на 68,3 проценти до 2027 година. Големите издвојувања за одбраната, инфраструктурата и социјалните програми ја поддржуваат економијата, но истовремено го зголемуваат притисокот врз буџетот.
Друг проблем е демографијата. Полска има сè постаро население и намалување на домашната работна сила, што засега делумно се надоместува со доаѓањето на странски работници. Европската комисија токму демографскиот пад го наведува како еден од предизвиците на пазарот на трудот.
Тука е и прашањето што ќе се случи откако ќе ослабне сегашниот голем бран на европски инвестиции. Комисијата веќе за 2027 година очекува забавување на растот на 2,8 проценти, меѓу другото и поради падот на користењето средства од европскиот Механизам за закрепнување и отпорност.
Од европска периферија до една од најголемите економии
Сепак, долгорочната трансформација тешко може да се оспори. Полска од земја чија економија при влезот во ЕУ вредеше околу четвртина билион долари стигна до економија која надмина билион долари.
Стана шеста економија во Европската Унија, нејзините компании сè почесто купуваат фирми на Западот, а за германските извозници стана поважен пазар од Кина. Затоа не е случајно што токму од Германија доаѓа изразот „новата Германија“.
Полска, секако, сè уште не е новата Германија по големината на економијата, индустриската сила или животниот стандард. Но нејзиниот подем покажува колку брзо се менува односот на економските сили во Европа.
А евентуалното престигнување на Швајцарија би било уште еден симболичен чекор во трансформацијата на земјата која пред само две децении беше значително посиромашна периферија на Европската Унија во еден од нејзините најважни економски играчи.
Фото: magnific