Пред десет години литиумот, кобалтот и никелот имаа ограничено стратешко значење. Денес, тие буквално се крвотокот на глобалната економија. Во драматично обраќање пред Советот за безбедност на Обединетите нации, потсекретарката на ОН за политички прашања, Розмари ди Карло, презентира податоци што совршено го илустрираат обемот на претстојната технолошка и енергетска транзиција.

Според официјалните проекции на ОН, глобалната побарувачка за клучни минерали, кои напојуваат сè, од вашиот паметен телефон и сервери за вештачка интелигенција до електрични возила и напредни ракетни системи, тројно ќе се зголеми до 2030 година, а четирикратно до 2040 година.

Економија од трилион долари

За да се разбере што е во прашање, доволно е да се погледнат конкретните бројки од извештајот. Во текот на 2023 година глобалната трговија со сурови и полупреработени минерали ќе достигне 2,5 трилиони долари.

- Ова претставува повеќе од 10 проценти од вкупната глобална трговија - забележала Ди Карло, додавајќи дека овие ресурси станаа главни двигатели на економијата на 21 век.

Она што некогаш беше индустрија резервирана за тесни кругови на рударството сега е централна тема во просториите каде што се донесуваат најважните геополитички одлуки.

Технолошка Студена војна: САД наспроти Кина

Од една страна, американската администрација презема агресивни потези за да обезбеди независни синџири на снабдување неопходни за производство на електрични возила, воени авиони и високотехнолошки производи. Од друга страна, Кина, која со децении држи монопол врз преработката на ретки метали, неодамна ја демонстрира својата моќ со прекинување на протокот на овие суровини како одговор на американските царини.

Кинескиот амбасадор во ОН, Фу Конг, потврди пред Советот за безбедност дека забрзаната енергетска транзиција и брзиот развој на вештачката интелигенција (ВИ) ја зголемуваат побарувачката. Тој предупреди дека нерамнотежата помеѓу понудата и побарувачката станува сè поизразена бидејќи светот влегува во нов период на турбуленции и трансформација.

Ресурси како оружје

Извештајот на Обединетите нации е отрезнувачки. Транзицијата од фосилни горива кон „чиста“ енергија и инфраструктура со вештачка интелигенција не значи крај на зависноста од ресурсите, туку само промена на она од што зависиме. Државите што го контролираат рударството и, што е уште поважно, рафинирањето на овие минерали, ќе имаат иста моќ како што имаа „петро-државите“ во 20 век.

За технолошките гиганти и производителите на хардвер, обезбедувањето на синџирот на снабдување повеќе не е само прашање на профит, туку прашање на опстанок.

Извор: benchmark.rs

Фото: Freepik