„Не глумат лик, туку играат човек што го запознале, го слушале и го разбрале“, вака професорките Билјана Кавтаноска Алческа и м-р Весна Карамитре од Здружението за едукација, култура и развој „Граѓански интегритет" ја опишуваат идејата за проектот „Културен бизнис-импулс“, реализиран на 5 ноември во клубот „Харбор" во Охрид.
Проектот е замислен како спој на култура, образование и бизнис. Наместо предавање за претприемништво, младите добиле задача да интервјуираат локални бизнис-претставници, да ја обработат нивната приказна и да ја претстават како монодрама пред публика. Настанот е организиран во соработка со СОСУ „Св. Кирил и Методиј“ – Охрид, со поддршка на Култура – Охрид.
Седум млади луѓе (актери/аматери) глумеа седум приказни на успешни луѓе: д-р Дејан Ристески, Филип Стефаноски (претприемач), Верица Исакоска (сметководител), Моника Коцарева (моден дизајнер), Павлина Шикалеска (уметник и изработувач на филигран), Ели Аиноска (уметник) и Михајло Филев (конзул и изработувач на охридскиот бисер). Секоја монодрама претходно поминала низ разговор, белешки и пишување сценарио.
Што научија младите
Првата работа што се менува кај учесниците е односот кон јавниот настап. Монодрамата не дозволува криење зад група: целиот текст, целото време, целото внимание е на еден човек. Младите вежбале глас, темпо, пауза и контакт со очи – вештини што подоцна им требаат на презентација, на интервју за работа, на разговор пред клиент. Сценската изведба бара и структура: вовед што привлекува, средина што држи внимание и крај што остава порака.
Втората придобивка е онаа што најтешко се оценува, а најмногу се применува. За да ја раскажеш туѓата приказна, прво мора да слушаш. Учесниците поминале низ вежба по емпатија и активно слушање, а потоа низ тимска работа со техничари и музичари, организирање сопствен настап и држење рокови. Некои од нив првпат биле одговорни за нешто што не е само нивно.
Приказните како водич
Клучната разлика во однос на класичната обука е тоа што младите не читале за успех, туку седеле со луѓе што го живееле. Интервјуто како метод ги учи да поставуваат прашања. Стекнуваат вештина што ретко се предава формално и им дава реален увид во деловниот пат со сите негови падови. „Мислевме дека најголемиот предизвик ќе биде текстот. На крајот, најмногу им помогна тоа што приказната не беше измислена. Кога знаеш за кого зборуваш, стравот пред публика се намалува“, велат од тимот на проектот.
Овде е важна и нијансата: претставените приказни не се само примери за деловен успех, туку и за истрајност и за грешки што ги научиле нешто. Младиот човек добива слика дека успехот е процес, а не среќа или талент. Дополнително, сите примери се локални – луѓе од Охрид што изградиле нешто во својот град, со што се намалува перцепцијата дека треба да се замине за да се успее.
Вмрежување со бизнис-заедницата
Настанот бил замислен и како средба на генерации. Во иста просторија се собрале бизнис-заедницата, наставниците, учениците и претставниците на локалната самоуправа. За младите тоа значело директен контакт со луѓе кај кои можат подоцна да побараат пракса, совет или прв ангажман и, што е можеби поважно, име и лице што ги знаат.
„Учеа да поставуваат прашања, да слушаат до крај и да не прекинуваат. Тоа се вештини што не се оценуваат со оценка, а секој работодавец ги бара“, објаснуваат професорките Кавтаноска Алческа и Карамитре, кои го осмислиле концептот и ги менторирале младите.
Покрај актерите, во реализацијата учествуваа технички тим и музичари. Според организаторите, тоа било намерно, зашто на тој начин секој учесник нашол улога што му одговара – не само оние што сакаат да бидат на сцена.
Што останува по настанот
Учеството во ваков проект остава и материјална трага: име, датум и партнери во портфолиото, што е посилен доказ за компетенции од оценка во дневник. Младите што работеле на комуникација со јавноста, фотографија или видео стекнале и дигитални вештини што се преносливи.
Од здружението велат дека форматот е едноставен и лесно пренослив, па може да се повторува во други училишта и општини. „Не ни треба многу: луѓе што сакаат да раскажат, млади што сакаат да слушнат и просторија во која тоа ќе се случи“, велат тие.