Алцхајмеровата болест со децении се сметаше за неизлечива, но таа дефиниција повеќе не може да се смета за универзална, е заклучокот од Светскиот извештај за Алцхајмеровата болест за 2026 година. Истражувањата за деменцијата влегоа во нова фаза, а целта за целосно излекување, иако сè уште далечна, се чини подостижна од кога било, пренесува Сајанс алерт.
Во последните пет години новите лекови покажаа дека можат да ја забават болеста, а сè повеќе има докази дека некои случаи можат да се одложат или спречат со намалување на ризик-факторите.
Нова ера во истражувањето
Во извештајот, кој го подготвија Алцхајмерс дизиз интернешнал (АДИ) и здравствениот новинар Пол Галагер, се наведува дека истражувањето за деменцијата влегло во период на исклучителен научен замав. Авторите го споредуваат сегашниот момент со онкологијата во деведесеттите, кога првата, иако несовршена генерација на терапии за рак, овозможи развој на ефикасни комбинации на лекови и прецизна медицина.
- Со децении деменцијата се сметаше за неизбежна последица од стареењето, а терапевтските опции се сведуваа на ублажување на симптомите. Сега истражувањата влегоа во период на исклучителна активност. Алцхајмеровата болест повеќе не се опишува како универзално неизлечива. Наместо тоа, сè повеќе се набљудува како состојба кај која раната дијагноза, подоброто разбирање на биологијата на болеста и поширокиот опсег на интервенции можат заедно да ги подобрат резултатите - пишува во извештајот.
Насочување кон превенцијата
Како што светското население старее, процените се дека до 2050 година со деменција ќе живеат 139 милиони луѓе. Дури и мало одложување на почетокот на когнитивното опаѓање би можело да значи милиони случаи помалку.
Според новите истражувања, дури 45 проценти од случаите на деменција би можеле да се спречат или одложат со дејствување врз 14 променливи ризик-фактори во текот на животот. Светската здравствена организација (СЗО) неодамна објави нови насоки кои меѓу тие фактори ги вбројуваат хипертензијата, депресијата, физичката неактивност, пушењето, дијабетесот, прекумерната консумација на алкохол и високиот холестерол.
Новите лекови ја менуваат перспективата
Клиничките испитувања за деменција се на важна пресвртница. Меѓу 2000 и 2020 година повеќе од 99 проценти од експерименталните лекови не ги поминаа клиничките испитувања. Затоа неодамнешното одобрување на лековите донанемаб и леканемаб беше голем настан, смета Кет Мамери, директорка на британската Мрежа за испитување на деменцијата. Тоа се првите одобрени лекови за кои е докажано дека го забавуваат напредувањето на раната фаза на Алцхајмеровата болест, а не само да ги ублажуваат симптомите.
Одобрувањето на новите лекови поттикна понатамошни истражувања. Бројот на потенцијални лекови за деменција кои се истражуваат во изминатата деценија порасна за околу 40 проценти. Моментално во светот во 192 клинички испитувања се проценуваат 158 потенцијални терапии. Само оваа година се очекуваат резултати од осум испитувања од трета фаза, во кои третманите строго се тестираат на голем број луѓе. Повеќе од третина од лековите за деменција кои моментално се развиваат првично биле наменети за лекување други состојби.
Дијагнозата како најголема пречка
И покрај напредокот, многу пациенти во раните фази на когнитивното опаѓање не знаат дека постојат нови можности. Неврорадиологот Емер Мексвини за АДИ изјави дека пациентите често не се информирани за клиничките испитувања.
- Најголема грешка е што луѓето во раните фази на Алцхајмеровата болест се игнорираат и целосно се занемаруваат, а можноста за лекување во тој период навистина е кратка. Ова е пандемија. Потребна е промена на начинот на размислување во медицинската струка за повеќе луѓе да дознаат за клиничките испитувања и да добијат поддршка - рече таа.
Фото: magnific