Гравитациската сила не е еднаква на сите делови од Земјата, а таа нерамномерност влијае и врз вистинскиот облик на нашата планета. НАСА ова лето објави визуализација која сликовито ги прикажува тие глобални разлики.
Што е геоид?
Геоид е име за математички модел кој прикажува како би изгледала Земјата доколку ја обликуваат исклучиво гравитацијата и ротацијата. Кога од океаните би се отстраниле сите надворешни влијанија како приливот, ветровите и струите, нивната површина не би била совршено тркалезна, туку би имала суптилни вдлабнувања и возвишувања. Визуализацијата на НАСА ги преувеличува тие варијации 10.000 пати, па Земјата изгледа како неправилен компир. Моделот претставува замислено глобално ниво на морето, кое се протега и под континентите, и важно е да се нагласи дека не се работи за вистински физички облик на површината на Земјата.
Причини за гравитациските разлики
Гравитациското поле на нашата планета не е униформно бидејќи масата не е рамномерно распоредена. Врз него влијаат планински синџири, океански ровови, но и разлики во густината на материјалот длабоко во внатрешноста на Земјата. Подрачјата со поголема концентрација на маса посилно ја привлекуваат водата и на моделот на геоид создаваат возвишувања. Од друга страна, таму каде што гравитацијата е послаба, теоретското ниво на морето е пониско и создава вдлабнувања.
Податоци, екстреми и примена
Иако на визуализацијата разликите во висината се преувеличени, вистинскиот опсег меѓу највисоката и најниската точка на геоидот изнесува 191 метар. Највисоката точка се наоѓа кај Исланд и достигнува 85 метри над референтното ниво, додека најниската е забележана јужно од Индија, на 106 метри под тоа ниво. Референтното ниво притоа е идеализиран математички модел на Земјата кој служи како нулта точка за мерење на отстапувањата. Моделот е настанат врз основа на повеќе од милијарда мерења собрани во текот на 15 години од 19 различни сателити. Во проектот учествуваа мисијата ГРЕЈС на НАСА и сателитот ГОЦЕ на Европската вселенска агенција. Научниците го користат геоидот за следење на промените во гравитациското поле на Земјата кои настануваат поради движењето на водата, мразот и цврстата маса. Од НАСА истакнуваат дека тие податоци се неопходни и за прецизно картирање, геодетски мерења и модерна навигација.