Наглиот пад на температурата многумина го чувствуваат преку физички тегоби, но временските промени можат да се одразат и на психичката состојба. Кога топлите и сончеви денови речиси преку ноќ ќе бидат заменети со студ, облаци и дожд, се менуваат дневните навики, количината на време поминато надвор, изложеноста на природна светлина и ритамот на спиење. Кај некои луѓе таквите промени се проследени со замор, раздразливост, пад на расположението или поизразена напрегнатост.

Наглата промена на времето не влијае директно врз развојот на психички болести, но влијае врз расположението.

Самото заладување не значи дека некој ќе развие депресија или анксиозно растројство. Менталното здравје зависи од сложениот однос на биолошките, психолошките, социјалните и животните фактори, па временските услови претставуваат само еден дел од таа слика. Сепак, лицата што веќе имаат депресивни или анксиозни симптоми можат да забележат дека во периоди на нагли промени на времето се чувствуваат поинаку.

Неколку студени, тмурни денови можат да влијаат врз расположението, но минливото нерасположение не е исто што и депресија. Човек може да биде поспан, безволен или помалку мотивиран кога има помалку дневна светлина и кога минува повеќе време во затворен простор. Таквите реакции често поминуваат кога организмот и секојдневната рутина ќе се приспособат на новите околности.

Депресијата подразбира многу повеќе од лошо расположение предизвикано од тмурен ден. Предупредувачки знаци можат да бидат долготрајна тага или чувство на празнина, губење интерес и задоволство, промени во спиењето и апетитот, изразен замор, тешкотии со концентрацијата и чувство на безвредност или безнадежност. Кога симптомите траат, го нарушуваат секојдневното функционирање или стануваат сè поинтензивни, разговорот со лекар или експерт за ментално здравје добива посебно значење.

Кај некои луѓе постои и сезонски образец на депресија, односно повторување на депресивните епизоди во одреден дел од годината. Промените во количината на дневна светлина се поврзуваат со промените на циркадијалниот ритам и другите биолошки процеси кои учествуваат во регулацијата на спиењето и расположението. Затоа, едно нагло заладување не треба да се поистоветува со сезонска депресија, но преминот во постуден и потемен дел од годината кај чувствителните лица може да биде важен период за следење на симптомите.

Зошто помалку светлина влијае врз расположението и спиењето

Природната светлина е еден од важните сигнали со чија помош нашиот внатрешен биолошки часовник го усогласува циклусот на будност и спиење. Кога деновите се пократки, а поради ладното време помалку престојуваме надвор, изложеноста на дневна светлина може значително да се намали. Кај некои луѓе тогаш се менуваат времето на заспивање, квалитетот на сонот, утринската будност и нивото на енергија во текот на денот.

Нарушениот сон може дополнително да влијае врз емоционалната стабилност. Лицето што неколку ноќи полошо спие може да биде пораздразливо, потешко да се концентрира и побурно да реагира на секојдневните стресори. Доколку веќе постои депресија или анксиозно растројство, лошиот сон може да биде проследен со поизразени психички тегоби.

Посебно внимание на промените во расположението треба да обрнат луѓето што веќе живеат со депресија, анксиозно растројство или други тешкотии со менталното здравје. Истото важи и за лицата кои од претходните години знаат дека во текот на есента и зимата имаат изразен пад на расположението, енергијата или мотивацијата. Корисно е да се следи дали познатите симптоми се враќаат или стануваат поинтензивни.

Почувствителни можат да бидат и луѓето на кои промената на времето значително им ја намалува физичката активност и социјалните контакти. Доколку студот доведе до тоа лицето да престане да шета, да вежба, да се гледа со пријатели или да ги извршува активностите што му одговараат, исчезнуваат и некои од факторите што ја поддржуваат психичката благосостојба. Проблемот тогаш не е нужно самата температура, туку низата промени што ги покренало заладувањето во секојдневниот живот.

Што можеме да направиме кога температурата нагло ќе падне

И во текот на студените денови корисно е да се зачува што поправилен ритам на спиење и будење. Престојот надвор на дневна светлина, кога временските услови и здравствената состојба го дозволуваат тоа, помага во одржувањето на дневната рутина и дава можност за физичка активност. Не е неопходен интензивен тренинг бидејќи и редовната прошетка може да биде дел од здравите навики кои го поддржуваат менталното здравје.

Важно е да се одржуваат и контактите со другите луѓе, особено ако ладното време поттикнува повлекување и изолација. Редовните оброци, доволно сон, физичката активност и планирањето пријатни активности можат да му дадат структура на денот. Алкохолот или другите супстанции не се добро решение за смирување на напрегнатоста или подобрување на расположението, бидејќи можат да ги влошат сонот и психичките симптоми.